Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z mieszkaniem spółdzielczym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy nie stracę praw do mieszkania spółdzielczego po przyjęciu obcego obywatelstwa?

Janusz Polanowski • Opublikowane: 2016-09-19

Zastanawiam się nad obywatelstwem norweskim. Mam mieszkanie spółdzielcze w Polsce. Czy nie stracę praw do mieszkania, członkostwa w spółdzielni po przyjęciu obywatelstwa norweskiego?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Mieszkanie spółdzielcze

Wykluczone jest udzielenie jednoznacznej prawnej odpowiedzi na sformułowane przez Panią pytanie, w którym występuje słówko „po”, ponieważ przewidywanie przyszłości to zupełnie inna dziedzina – w dodatku taka, której nie naucza się na studiach prawniczych. Można za to formułować określone hipotezy, czyli sformułowania prawdopodobne. Można, a nawet należy, przedstawić prawne aspekty tego, co Pani nazwała „mieszkaniem spółdzielczym”. Oczywiście, chodzi o przedstawienie aktualnego stanu prawnego, ale trzeba mieć na uwadze zmiany w prawie – np. dotyczące (podnoszonego przez różne środowiska w Polsce) problemu ochrony nieruchomości przed wykupywaniem przez cudzoziemców oraz aktualnie dynamicznych zjawisk migracyjnych.

Określenie „mieszkanie spółdzielcze” używane jest na określenie mieszkania, do którego służy któreś z „praw spółdzielczych”. Takimi prawami są: spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Oba te prawa – stanowiące tytuł prawny do mieszkania, którego właścicielem jest jakaś spółdzielnia mieszkaniowa – zalicza się do ograniczonych praw rzeczowych, zwanych też „prawami na rzeczy cudzej”. O takich „prawach spółdzielczych” jedynie wzmiankuje się w przepisach Kodeksu cywilnego (skrótowo: K.c.), które dotyczą ograniczonych opraw rzeczowych (art. 244 i następne) – uregulowano je dokładniej w Ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych (każdemu z takich praw poświęcono odrębny rozdział ustawy). Co więcej, w związku z przekształcaniem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności lokali mieszkalnych (co ma miejsce w wielu spółdzielniach mieszkaniowych), nie można wykluczyć tego, że określenie „mieszkanie spółdzielcze” jest używane także do odrębnych nieruchomości lokalowych, zwłaszcza w przypadku administrowania budynkiem przez spółdzielnię mieszkaniową (również takich sytuacji dotyczą niektóre przepisy Ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych).

Prawo spółdzielcze a prawo własnościowe

Warto zwrócić uwagę na podstawową różnicę między prawem spółdzielczym „lokatorskim” i „własnościowym”. Prawo „lokatorskie” wykazuje sporo podobieństw do umowy najmu (art. 659 i następne K.c.), zaś prawo „własnościowe” ma niektóre cechy, które upodabniają je (zwłaszcza bez analizowania aspektów prawnych) do prawa własności (ustawowo określonego w art. 140 K.c.).

Prawo „własnościowe” jest zbywalne, podlega dziedziczeniu – prawo „lokatorskie” nie; to są (zwłaszcza z perspektywy ogólnej) podstawowe zauważalne dla wielu osób różnice. W przypadku prawa „lokatorskiego” – choć samo takie prawo nie podlega dziedziczeniu i nie może być zbyte – znaczenie majątkowe „przesuwa się” na wkład; właśnie wkład może być, między innymi, dziedziczony (może się stać tak, że samo prawo „lokatorskie”, jako tytuł prawny do mieszkalnia, będzie przysługiwało owdowiałemu małżonkowi członka spółdzielni mieszkaniowej, zaś sam wkład będzie dziedziczony przez spadkobierców zmarłego członka takiej spółdzielni).

Niezależnie od rodzaju spółdzielczego prawa do lokalu, należy płacić czynsz oraz związane z nim opłaty – zwłaszcza art. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Za uiszczanie takich świadczeń odpowiedzialny jest, poza osobą uprawnioną do danego „mieszkania spółdzielczego”, każda pełnoletnia (art. 10 K.c.), która mieszka w danym mieszkaniu. Chodzi o odpowiedzialność solidarną – w rozumieniu przepisów K.c. o zobowiązaniach solidarnych (art. 366 i następne K.c.) – a więc polegającą na tym, że wierzyciel (w odnośnych sytuacjach: właściwa spółdzielnia mieszkaniowa) jest uprawniony domagać się uiszczenia całego świadczenia od jednego z dłużników solidarnych, zaś między nimi mogą mieć miejsce rozliczenia o charakterze regresowym (art. 376 K.c.).

Zaległości w czynszu

Zaległości „czynszowe” są – w praktyce dość częstą – przyczyną utraty „mieszkań spółdzielczych”. Dzieje się tak niezależnie od obywatelstwa osób, którym przysługuje określony tytuł prawny do „mieszkania spółdzielczego” (dotyczy to również wielu innych sytuacji). Zgodnie z ogólnym określeniem zobowiązania (art. 353 K.c.), dłużnik jest zobowiązany do uiszczenia świadczenia – niezależnie od swego obywatelstwa, jak również w przypadku braku obywatelstwa (bezpaństwowości).

Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców (która prawdopodobnie zostanie po raz kolejny zmieniona albo zastąpiona inną ustawą) – zgodnie ze swym tytułem – dotyczy nabywania nieruchomości (art. 46 K.c.), a nie możliwości bycia być nadal właścicielem nieruchomości (względnie uprawnionym z innego tytułu prawnego do nieruchomości) po zmianie obywatelstwa albo po uzyskaniu także (a więc poza polskim) obywatelstwa innego państwa.

Ta odpowiedź jest odpowiedzią z zakresu prawa polskiego. Pani zaś rozważa uzyskanie obywatelstwa innego państwa. Proszę się zorientować, czy nabycie nowego obywatelstwa będzie wiązać się z obowiązkiem utraty obywatelstwa polskiego – w takim przypadku na przyszłość Pani byłaby traktowana jako cudzoziemiec. Polskie prawodawstwo (podobnie do innych państw) osoby, które legitymują się nie tylko polskim obywatelstwem z reguły traktuje jako polskich obywateli (niejako „w tle” pozostawiając obywatelstwo innego państwa). Aktualna sytuacja jest bardzo dynamiczna, więc nie sposób przewidzieć, jaką treść będą miały ewentualne nowe regulacje prawne – np. proponowane przepisy ustawowe z zakresu obrotu gruntami (zwłaszcza rolnymi).

Jak widać, samo pozyskanie innego obywatelstwa (także w przypadku utraty obywatelstwa polskiego) nie oznacza utraty wcześniej nabytych tytułów prawnych do nieruchomości (nie tylko prawa własności). Nabycie obcego obywatelstwa (także w przypadku utraty polskiego obywatelstwa) jest, co do zasady, okolicznością prawnie obojętną dla samego dalszego przysługiwania „praw spółdzielczych”. Obojętną, a więc również nie chroniącą przed utratą takich uprawnień – np. w skutek zaległości czynszowych (zwłaszcza poważnych). Nie można „zasłaniać się” obywatelstwem obcym w celu przeciwdziałania realizowaniu uprawnień przez wierzyciela (np. przez spółdzielnię mieszkaniową). Za to samo zamieszkiwanie poza Polską (zwłaszcza zamieszkiwanie dające się udowodnić) może stanowić okoliczność skutkującą wydłużeniem terminów procesowych – np. według Kodeksu postępowania cywilnego, m.in. terminów do udzielenia odpowiedzi na pozew.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

rozwodowy.pl

Szukamy prawnika »