Kategoria: Mieszkanie spółdzielcze

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z mieszkaniem spółdzielczym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kredyty rodziców, jak ochronić mieszkanie spółdzielcze własnościowe przed zajęciem?

Janusz Polanowski • Opublikowane: 2018-10-19

Rodzice mieli mieszkanie spółdzielcze własnościowe. Niedawno mama zmarła, zostawiając kredyt, o którym nikt nie wiedział – 30 tys. zł. Wraz z bratem mieszkamy w tym mieszkaniu, a dwie siostry mają już swoje domy. Z tego, co się dowiedziałem, nie możemy odrzucić spadku, bo przepadnie połowa mieszkania. Postanowiliśmy z rodzeństwem, że spłacimy to zadłużenie. Jednak przypadkowo dowiedzieliśmy się, że ojciec też ma kredyt do spłaty – jeszcze 100 tys. zł. Czy można jakoś ochronić to mieszkanie i przepisać na kogoś z nas, bo w przyszłości, jeśli coś się stanie z ojcem, to nie damy rady tego spłacić?

Janusz Polanowski

»Wybrane opinie klientów

Bardzo dziękuję za rzeczową i wyczerpującą odpowiedź.
Bożena
Dziękuję bardzo za rzetelne i przydatne odpowiedzi na wszystkie moje pytania. Polecam ePorady24 każdemu, kto potrzebuje fachowej pomocy. Bardzo ważnym elementem jest to, że można zadawać wiele dodatkowych pytań w cenie ustalonej na początku, która jest naprawdę przystępna. W trakcie mojej sprawy nasuwało mi się mnóstwo pytań, które wysyłałam i za każdym razem otrzymywałam szybką, jasną odpowiedź. 
Aneta
Jestem zadowolona z tej opinii. W sposób szeroki i konkretny zostało opisane i wyjaśnione całe zdarzenie.
Elżbieta, 65 lat
Fachowa i rzetelna porada. Wszystkiego dowiedziałam się praktycznie po zadaniu jednego pytania. Dziękuję bardzo.
Anna, 46 lat
Bardzo wyczerpujące odpowiedzi Pani Anny Surfin, serdecznie polecam portal, już traciłam nadzieję, że cokolwiek mogę uczynić w mojej sprawie ale dzięki Pani Annie patrzę w przyszłość optymistycznie. Proszę się nie niecierpliwić gdy trzeba poczekać dłużej niż 24 h na odpowiedź ale naprawdę warto...i tak w skali tylu spraw i problemów jakie ma większość ludzi to odpowiedzi są ekspresowo udzielane i wyczerpująco. POLECAM w 100%
Ewelina

Opisana sytuacja stanowi wyzwanie dla Państwa. Byłoby dobrze zestawić sytuację z przepisami prawnymi (przynajmniej wskazywanymi w tej odpowiedzi).

Dziedziczyć można z testamentu lub z ustawy; z uwagi na art. 926 Kodeksu cywilnego (K.c.), dziedziczenie testamentowe (art. 941 i następne K.c.) ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym (art. 931 i następne K.c.). Jak rozumiem, zakładacie Państwo dziedziczenie ustawowe (art. 931 i następne K.c.) po Pańskiej mamie – jednak nie można wykluczyć zupełnie pozostawienia testamentu przez spadkodawczynię. Ludzie zostawiają testamenty w różnych miejscach: w biurku, w książkach, powierzają komuś zaufanemu, niekiedy informację o testamencie zamieszczają w notarialnej bazie danych (z której informacje można pozyskać odpłatnie w kancelarii notarialnej). Czas przed stwierdzeniem nabycia spadku jest szczególnie dobry do sprawdzania, czy został pozostawiony testament (art. 941 i następne K.c.). Ustawodawca przewidział różne formy prawne testamentu (art. 949 i następne K.c.); w przypadku formy aktu notarialnego utrata (np. zniszczenie) wypisu aktu notarialnego nie niweczy możliwości dziedziczenia testamentowego, bo najczęściej uzyskanie kolejnego wypisu aktu notarialnego jest możliwe (w kancelarii notarialnej lub w sądowym wydziale ksiąg wieczystych); zniszczenie egzemplarza własnego testamentu (np. wypisu aktu notarialnego z treścią testamentu) przez spadkodawcę może być przejawem odwołania testamentu. Proponuję rozważyć, czy Pańska mama mogła zostawić po sobie testament.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Jeżeli spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu, to ma miejsce po niej dziedziczenie ustawowe (art. 931 i następne K.c.). Można zakładać, że z ustawy (o ile ma miejsce dziedziczenie ustawowe) dziedziczą: wdowiec co do ¼, zaś pozostałe ¾ spadku przypada w częściach równych każdemu z dzieci spadkodawczyni – przydać się może zestawienie sytuacji rodzinnej z art. 931 K.c. Pan zaakcentował znaczenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, ale można zakładać, że w skład spadku (art. 922 K.c.) po Pańskiej mamie wchodzą poza udziałami w tym prawie majątkowym także inne składniki majątkowe. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu zalicza się do ograniczonych praw rzeczowych (art. 244 i następne K.c.) – prawo to zostało dokładniej uregulowane w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych. Sama nazwa „ograniczone prawo rzeczowe” (używa się także określenia „prawa na rzeczy cudzej”) wskazuje na to, że chodzi o prawo do rzeczy, której właścicielem jest ktoś inny; w przypadku spółdzielczych praw do lokalu chodzi o prawo do lokalu, którego właścicielem jest określona spółdzielnia mieszkaniowa. Różna bywa sytuacja ekonomiczna spółdzielni mieszkaniowych, więc przydaje się założenie księgi wieczystej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu (chodzi głównie o zabezpieczenie przed skutkami zadłużenia spółdzielni mieszkaniowej); w przypadku zadłużenia osób, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, księga wieczysta może jednak przyspieszyć wpisanie hipoteki (w celu zabezpieczenia uprawnień wierzyciela) – zwracam uwagę także na ten aspekt prawny.

Proszę zorientować się, jaki ustrój majątkowy małżeński (czyli sposób uregulowania spraw majątkowych) funkcjonował między Państwa rodzicami w czasie małżeństwa, które wiązało Pańskich rodziców do czasu śmierci mamy. W bardzo wielu małżeństwach ma miejsce ustawowy ustrój majątkowy (zwany często „wspólnością majątkową małżeńską) – art. 31 i następne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.). Na ogół także w przypadku rozdzielności majątkowej małżeńskiej występuje jakiś majątek objęty wspólnością majątkową małżeńską (np. wyposażenie wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego). Zagadnienie ustroju majątkowego małżeńskiego ma przynajmniej podwójne znaczenie w związku z rozwiązaniem małżeństwa przez śmierć jednego z małżonków. Wpierw chodzi o to, że – z uwagi na regułę równości małżonków we wspólności majątkowej małżeńskiej (art. 43 K.r.o.) – w skład spadku najczęściej wchodzi połowa wspólności majątkowej małżeńskiej (druga połowa jest własnym majątkiem owdowiałego małżonka). Ważne (zwłaszcza w przypadku długów zaciągniętych przez zmarłego małżonka) może okazać się także to, czy drugi małżonek (np. owdowiały małżonek) ponosi odpowiedzialność za takie długi niezależnie od dziedziczenia (np. art. 41 K.r.o.).

Wprawdzie w art. 925 K.c. ustawodawca przewidział, że spadkobierca dziedziczy spadek (a więc staje się właścicielem albo współwłaścicielem składników spadku) z chwilą otwarcia spadku, ale w praktyce bardzo ważne jest nabycie spadku; do otwarcia spadku dochodzi wraz ze śmiercią spadkodawcy (art. 924 K.c.). W obrocie prawnym szczególnie duże znaczenie ma oficjalne stwierdzenie nabycia spadku (postanowienie sądu lub notarialny akt poświadczenia dziedziczenia), ale proszę zwrócić uwagę także na to, że niezłożenie oświadczenia co do spadku w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o tytule swego powołania jest traktowane jako równoznaczne z przyjęciem spadku; od półtora roku taka sytuacja traktowana jest jako równoznaczna z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza – stało się tak wskutek zmiany treści artykułu 1015 K.c.

Rodzaj oświadczenia co do spadku (art. 1012 i następne K.c.) ma ścisły związek z odpowiedzialnością za długi spadkowe (art. 1030 i następne K.c.). Chodzi między innymi o treść artykułu 1031 K.c.:

„§ 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.

§ 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.”

Wiemy już, że dla Państwa (jako spadkobierców) szczególnie ryzykowne byłoby złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku wprost (o prostym przyjęciu spadku), bo skutkiem przyjęcia spadku wprost mogłoby być „dołożenie do spadku ze swego” (a więc ponad wartość majątku spadkowego). Każdy z (potencjalnych) spadkobierców Pańskiej mamy jest uprawniony złożyć swe własne oświadczenia co do spadku – np. spadek odrzucić. Różne mogą być konsekwencje odrzucenia spadku przez bliską rodzinę spadkodawcy – trzeba zestawiać sytuację (w tym „drzewo genealogiczne”) z przepisami prawnymi, np. o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.). Proszę pamiętać o tym, że dla odrzucenia spadku w imieniu człowieka niepełnoletniego wymagana jest zgoda „sądu rodzinnego” (wydziału sądu rejonowego) – chodzi o utrwaloną wykładnię praktyczną przepisów o władzy rodzicielskiej i jej sprawowaniu (art. 92 i następne K.r.o.). Przykładowo: dziecko spadkodawcy może potrzebować zgody sądu na odrzucenie spadku w imieniu swego dziecka.

Na złożenie oświadczenia co do spadku jest sześć miesięcy od dowiedzenia się o tytule swego powołania. Daleki jestem od podważania zasygnalizowanego przez Pana zamiaru udania się do kancelarii notarialnej. Proszę się jednak zastanowić nad szczegółami. Pierwszą ważną okolicznością jest cel skorzystania z usług notarialnych – np. stwierdzenie nabycia spadku lub złożenie oświadczenia co do spadku (co może mieć miejsce także bez stwierdzania nabycia spadku). Drugą ważną okolicznością jest zgromadzenie odpowiednich dokumentów – ważne zarówno w przypadku korzystania z drogi sądowej, jak i w przypadku decydowania się na dotyczące spadku czynności notarialne. W praktyce przydaje się zapytać (w sekretariacie sądowym lub w kancelarii notarialnej) o wykaz wymaganych dokumentów (bo zdarzają się różnice praktyczne). Podstawowym niezbędnym dokumentem jest odpis aktu zgonu spadkodawcy – trzeba więc będzie przedłożyć odpis aktu zgonu Pańskiej mamy. Poza tym ważne będą: odpis aktu małżeństwa Pańskich rodziców oraz odpisy aktów urodzenia spadkobierców; czasami wymaga się także odpisów aktów małżeństwa spadkobierców (poza owdowiałym małżonkiem), ale taki wymóg (zwłaszcza w przypadku dziedziczenia ustawowego wydaje się nadmierny).

Państwo (jako spadkobiercy) są uprawnieni wybrać drogę sądową albo czynności notarialnej. Z całą pewnością nie ma w Polsce prawnego wymogu załatwiania „spraw spadkowych” przed notariuszem jest to jeden z wariantów – np. art. 640 i następne Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.).

Proszę pamiętać o tym, że dla ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe ważne jest sporządzenie (i skierowanie do „sądu spadku”) wykazu inwentarza (wykazów inwentarza) albo dokonanie spisu inwentarza przez komornika.

Oczywiście, Pański tata jest uprawniony zbywać swe składniki majątkowe (np. udziały w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu albo udziały w spadku). Jednakże wierzyciel mógłby żądać na drodze sądowej stwierdzenia bezskuteczności względnej (art. 59 K.c.) takiej czynności (zwłaszcza darowizny lub zbycia na rzecz osoby dobrze zorientowanej w sytuacji dłużnika) – chodzi o powództwo zwane „skargą Pauliańską” (art. 527 i następne K.c.). Samo zbycie składników majątkowych przez Pańskiego tatę (jako dłużnika) nie musiałoby oznaczać kresu problemów w związku z zadłużeniem – w przypadku „skargi Pauliańskiej” bardzo wiele zależałoby od wierzyciela (wierzycieli). Powództwo to jest prawnym środkiem przeciwko „ukrywaniu majątku” przez dłużnika. Skorzystanie ze „skargi Pauliańskiej” zależy od wierzyciela, który uważa się za pokrzywdzonego określoną czynnością prawną dłużnika – zwłaszcza zbyciem (składnika) majątku. Na wytoczenie takiego powództwa wierzyciel (uważający się za pokrzywdzonego) ma 5 lat od dokonania czynności prawnej (art. 534 K.c.). Część ludzi ryzykuje.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z mieszkaniem spółdzielczym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Zadaj pytanie »