Uchwała spółdzielni mieszkaniowej – jak ją zaskarżyć?

Najpierw sprawdź, który organ spółdzielni podjął uchwałę

Określenie organu jest pierwszym krokiem, ponieważ potoczne sformułowanie „uchwała spółdzielni” może oznaczać uchwałę walnego zgromadzenia, rady nadzorczej albo zarządu. Tryb z art. 42 ustawy – Prawo spółdzielcze odnosi się do uchwał walnego zgromadzenia.

Nie oznacza to, że uchwały innych organów są poza kontrolą sądu. W ich przypadku trzeba jednak znaleźć konkretną podstawę prawną wynikającą z ustawy, statutu albo charakteru stosunku prawnego. W określonych sytuacjach możliwe jest również powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli powód ma interes prawny w takim ustaleniu.

Jeżeli spór dotyczy tego, czy organ w ogóle był prawidłowo obsadzony i mógł działać, pomocne może być również wyjaśnienie dotyczące sytuacji, gdy funkcjonuje zarząd spółdzielni bez prezesa.

Uchylenie, nieważność czy nieistnienie uchwały – czego żądać w pozwie?

Samo stwierdzenie, że uchwała jest „wadliwa”, nie wystarcza. W pozwie trzeba określić żądanie odpowiadające rodzajowi naruszenia.

Kiedy żądać uchylenia uchwały?

Zgodnie z art. 42 § 3 Prawa spółdzielczego uchwała walnego zgromadzenia może zostać zaskarżona do sądu, gdy:

• jest sprzeczna z postanowieniami statutu,
• jest sprzeczna z dobrymi obyczajami,
• godzi w interesy spółdzielni,
• ma na celu pokrzywdzenie członka.

W takim przypadku właściwym żądaniem jest co do zasady uchylenie uchwały. Prawo do wytoczenia tego powództwa przysługuje członkowi spółdzielni oraz zarządowi.

Nie wystarczy natomiast samo niezadowolenie z decyzji większości. Powód powinien wskazać konkretną przesłankę ustawową i fakty, które ją uzasadniają.

Kiedy uchwała jest nieważna?

Art. 42 § 2 Prawa spółdzielczego stanowi, że uchwała sprzeczna z ustawą jest nieważna. W razie sporu sądowego żądanie może więc zmierzać do ustalenia nieważności uchwały. Chodzi o sprzeczność z przepisem powszechnie obowiązującego prawa, a nie jedynie o naruszenie wewnętrznych postanowień statutu.

Rozróżnienie ma duże znaczenie. Jeżeli problem polega na sprzeczności wyłącznie ze statutem, zasadniczym środkiem jest powództwo o uchylenie. Jeżeli uchwała narusza ustawę, trzeba rozważyć żądanie ustalenia jej nieważności.

Kiedy można twierdzić, że uchwała w ogóle nie istnieje?

Jeszcze inną sytuacją jest wada tak zasadnicza, że nie można przyjąć, iż doszło do skutecznego podjęcia uchwały. Wówczas możliwe jest żądanie ustalenia nieistnienia uchwały. Jest to rozwiązanie zarezerwowane dla poważnych nieprawidłowości dotyczących samego aktu podjęcia uchwały, a nie dla każdego błędu formalnego.

Granica między nieważnością a nieistnieniem może być sporna. W pozwie trzeba więc precyzyjnie opisać przebieg zgromadzenia, sposób głosowania i charakter naruszenia, zamiast ograniczać się do nazwania uchwały „nieważną”.

Jakie nieprawidłowości przy walnym zgromadzeniu mogą mieć znaczenie?

Przy ocenie uchwały trzeba sprawdzić zarówno jej treść, jak i sposób zwołania oraz przeprowadzenia walnego zgromadzenia. Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych zawiera szczególne zasady dla walnych zgromadzeń takich spółdzielni.

Przykładowo członkowie powinni zostać pisemnie zawiadomieni o czasie, miejscu i porządku obrad co najmniej 21 dni przed terminem walnego zgromadzenia lub jego pierwszej części. Co do zasady walne zgromadzenie może podejmować uchwały tylko w sprawach objętych prawidłowo podanym porządkiem obrad. Projekty uchwał powinny być wyłożone co najmniej 14 dni przed walnym zgromadzeniem.

Znaczenie mogą mieć w szczególności:

• wadliwe zawiadomienie członków o walnym zgromadzeniu,
• podjęcie uchwały dotyczącej sprawy niewskazanej w porządku obrad,
• nieprawidłowe udostępnienie projektów uchwał,
• pominięcie prawidłowo zgłoszonego projektu lub poprawki członków,
• naruszenie wymaganej większości głosów,
• nieprawidłowości przy liczeniu głosów,
• naruszenie zasad dotyczących walnego zgromadzenia podzielonego na części,
• udział w głosowaniu osoby, która nie była do tego uprawniona.

Od 28 stycznia 2026 r. obowiązuje także szczególna zasada dotycząca pełnomocników w spółdzielniach mieszkaniowych: pełnomocnik nie może brać udziału w głosowaniu, którego przedmiotem jest wybór lub odwołanie członków rady nadzorczej albo członków zarządu. Jeżeli głosy pełnomocników uwzględniono przy takim głosowaniu, okoliczność tę trzeba przeanalizować przy ocenie prawidłowości uchwały.

Nie każda nieprawidłowość proceduralna automatycznie prowadzi jednak do wyeliminowania uchwały. Trzeba ustalić, jaki przepis został naruszony, jaki charakter ma wada i czy mogła mieć znaczenie dla podjęcia uchwały albo dla praw członka.

Termin na zaskarżenie uchwały – 6 tygodni może zdecydować o sprawie

Powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia powinno zostać wniesione w ciągu 6 tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia.

Jeżeli członek nie był obecny na walnym zgromadzeniu na skutek jego wadliwego zwołania, termin wynosi 6 tygodni od dnia, w którym dowiedział się o uchwale, jednak powództwo musi zostać wniesione nie później niż przed upływem roku od dnia odbycia walnego zgromadzenia.

Jeżeli natomiast ustawa albo statut wymagają zawiadomienia członka o uchwale, sześciotygodniowy termin biegnie od dnia zawiadomienia dokonanego w sposób określony w statucie.

Art. 42 § 8 przewiduje wyjątkową możliwość nieuwzględnienia upływu sześciotygodniowego terminu. Sąd może zastosować ten przepis tylko wtedy, gdy utrzymanie uchwały w mocy wywołałoby dla członka szczególnie dotkliwe skutki, opóźnienie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne. Nie należy traktować tej regulacji jako zwykłej możliwości przywrócenia przegapionego terminu.

Sześciotygodniowy termin z art. 42 § 6 dotyczy powództwa o uchylenie uchwały. Nie jest on automatycznie stosowany do powództwa o ustalenie nieważności lub nieistnienia uchwały. Także w tych sprawach nie warto jednak zwlekać, ponieważ trzeba wykazać odpowiednie przesłanki, a przy powództwie opartym na art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego – interes prawny w żądanym ustaleniu.

Kto może zaskarżyć uchwałę spółdzielni?

Powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia może wytoczyć każdy członek spółdzielni albo zarząd. Jeżeli osoba chce dochodzić ustalenia nieważności lub nieistnienia uchwały na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, trzeba ocenić, czy ma interes prawny w takim ustaleniu.

Samo zamieszkiwanie w budynku spółdzielni nie jest równoznaczne z członkostwem. Znaczenie ma tytuł prawny do lokalu oraz status danej osoby. Może to wymagać osobnej analizy na przykład wtedy, gdy prawo do lokalu przeszło w drodze dziedziczenia – szerzej problem ten omawia artykuł o sytuacji, gdy występuje spadek a członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej.

Status trzeba sprawdzić także wtedy, gdy zainteresowany przestał być członkiem przed wystąpieniem do sądu. Sam fakt posiadania lokalu nie daje zawsze identycznych uprawnień procesowych jak członkostwo. Zasady ustania członkostwa przedstawia poradnik dotyczący rezygnacji z członkostwa w spółdzielni.

Jakie dokumenty zebrać przed złożeniem pozwu?

Członek spółdzielni mieszkaniowej ma prawo otrzymać między innymi kopie uchwał organów spółdzielni i protokołów ich obrad. Przygotowanie dowodów powinno rozpocząć się od razu, ponieważ oczekiwanie na dokumenty nie powinno prowadzić do przegapienia terminu do wniesienia pozwu.

Jeżeli spółdzielnia nie przekazuje dokumentów, trzeba udokumentować składane wnioski, ale nie należy z tego powodu odkładać pozwu poza ustawowy termin. Część dokumentów, w tym uchwały i protokoły obrad organów, powinna być również udostępniana na stronie internetowej spółdzielni na zasadach określonych w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych.

Gdzie złożyć pozew, kogo pozwać i ile wynosi opłata?

Pozwanym jest spółdzielnia mieszkaniowa. Sprawy o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo ustalenie istnienia lub nieistnienia uchwał organów osób prawnych należą zgodnie z art. 17 pkt 4² Kodeksu postępowania cywilnego do właściwości sądów okręgowych. Co do zasady pozew przeciwko spółdzielni składa się do sądu właściwego dla miejsca jej siedziby.

Opłata stała od pozwu o uchylenie uchwały organu spółdzielni wynosi 200 zł. Taka sama opłata jest przewidziana od pozwu o stwierdzenie nieważności oraz o ustalenie istnienia lub nieistnienia uchwały organu spółdzielni.

W pozwie należy przede wszystkim:

• dokładnie oznaczyć zaskarżaną uchwałę,
• sformułować żądanie: uchylenie, ustalenie nieważności albo ustalenie nieistnienia uchwały,
• opisać fakty uzasadniające wybrane żądanie,
• wskazać naruszone przepisy albo postanowienia statutu,
• przedstawić dowody,
• wyjaśnić zachowanie terminu, jeżeli pozew dotyczy uchylenia uchwały,
• w przypadku powództwa o ustalenie wykazać interes prawny, jeżeli podstawą żądania jest art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy złożenie pozwu zatrzymuje wykonanie uchwały?

W przypadku zwykłej uchwały walnego zgromadzenia samo wniesienie pozwu nie oznacza automatycznie, że uchwała przestaje obowiązywać albo że spółdzielnia nie może podejmować na jej podstawie dalszych czynności.

Jeżeli wykonanie uchwały przed zakończeniem procesu mogłoby doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków, można rozważyć złożenie wraz z pozwem albo w toku sprawy wniosku o zabezpieczenie roszczenia. Sposób zabezpieczenia trzeba dopasować do charakteru uchwały. Konieczne jest uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.

Po prawomocnym rozstrzygnięciu orzeczenie sądu ustalające nieistnienie lub nieważność uchwały walnego zgromadzenia albo uchylające uchwałę ma moc prawną wobec wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkich jej organów.

Szczególny przypadek – uchwała zarządu o wyodrębnieniu własności lokali

Nie należy mylić art. 42 Prawa spółdzielczego z art. 42 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Ten drugi przepis dotyczy szczególnej uchwały zarządu określającej przedmiot odrębnej własności wszystkich lokali w danej nieruchomości, między innymi powierzchnie lokali, pomieszczenia przynależne i udziały w nieruchomości wspólnej.

Osoby, których taka uchwała dotyczy i którym przysługuje prawo żądania przeniesienia własności lokalu, mogą na podstawie art. 43 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zaskarżyć ją do sądu w terminie 30 dni od dnia doręczenia. Podstawą może być niezgodność uchwały z prawem albo naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia zainteresowanej osoby.

Jest to odrębny tryb od sześciotygodniowego powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia. Ustawa dodatkowo stanowi, że taka uchwała zarządu wchodzi w życie z dniem jej podjęcia, chyba że zostanie zaskarżona do sądu zgodnie z art. 43 ust. 5.

Najczęstsze pytania dotyczące zaskarżania uchwał spółdzielni

Czy trzeba najpierw pisać odwołanie do rady nadzorczej?

W przypadku uchwały walnego zgromadzenia zaskarżanej na podstawie art. 42 Prawa spółdzielczego nie ma nadrzędnego organu spółdzielni, do którego należałoby odwołać się przed pozwem. Korespondencja ze spółdzielnią nie zastępuje pozwu i co do zasady nie zatrzymuje biegu sześciotygodniowego terminu.

Czy można zaskarżyć uchwałę, jeżeli nie uczestniczyło się w walnym zgromadzeniu?

Tak. Sama nieobecność nie pozbawia członka prawa do wniesienia pozwu. Może jednak mieć znaczenie dla sposobu obliczenia terminu. Szczególne liczenie 6 tygodni od uzyskania wiadomości o uchwale dotyczy członka nieobecnego wskutek wadliwego zwołania walnego zgromadzenia.

Czy właściciel mieszkania, który nie jest członkiem spółdzielni, może żądać uchylenia uchwały walnego zgromadzenia?

Art. 42 § 4 Prawa spółdzielczego przyznaje prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały członkowi spółdzielni oraz zarządowi. Osoba niebędąca członkiem nie uzyskuje tego uprawnienia wyłącznie dlatego, że jest właścicielem lokalu. Jeżeli uchwała narusza jej prawa, trzeba sprawdzić, czy przysługuje jej inny środek ochrony, w tym w określonych przypadkach powództwo o ustalenie przy wykazaniu interesu prawnego.

Czy brak wymaganej większości zawsze oznacza nieważność uchwały?

Nie powinno się kwalifikować takiej wady automatycznie bez analizy sposobu głosowania i właściwych przepisów. Naruszenie ustawowych albo statutowych zasad większości może być poważną podstawą zakwestionowania uchwały, ale od charakteru naruszenia zależy, czy właściwe będzie żądanie uchylenia, ustalenia nieważności czy – w wyjątkowych sytuacjach – ustalenia nieistnienia uchwały.

Czy sąd może zamiast spółdzielni podjąć inną, korzystniejszą uchwałę?

W typowej sprawie z art. 42 Prawa spółdzielczego sąd kontroluje zaskarżoną uchwałę i może ją uchylić albo ustalić jej nieważność lub nieistnienie. Nie oznacza to co do zasady przejęcia kompetencji walnego zgromadzenia i podjęcia za członków nowej uchwały o wybranej przez powoda treści.

Źródła

• Ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 521, w szczególności art. 42.
• Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 889, w szczególności art. 8¹, art. 8³ oraz art. 42–43.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm., w szczególności art. 17 pkt 4², art. 30, art. 189 oraz przepisy o zabezpieczeniu roszczeń.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 z późn. zm., art. 27 pkt 8–8b.
• Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2026 r. poz. 39.