Jak zrezygnować z członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej?

Czy można zrezygnować z członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej?

Tak, ale trzeba najpierw ustalić, z jakiego tytułu prawnego korzysta dana osoba. Aktualne przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowią, że właściciel lokalu będący członkiem spółdzielni może wystąpić z niej za wypowiedzeniem. Dotyczy to przede wszystkim osoby, której przysługuje odrębna własność lokalu i która zachowała albo uzyskała członkostwo w spółdzielni.

Nie należy mylić tej sytuacji z przypadkami, w których członkostwo powstaje lub ustaje z mocy ustawy, np. w związku ze spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu, spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, ekspektatywą własności albo utratą danego prawa. W takich sprawach sama jednostronna rezygnacja może nie wystarczyć do wywołania oczekiwanego skutku, dlatego trzeba sprawdzić podstawę członkostwa i statut spółdzielni.

Jeżeli problem dotyczy nabycia praw po zmarłym członku spółdzielni, warto odróżnić samo członkostwo od praw majątkowych do lokalu albo wkładu. Szerzej opisuje to materiał o tym, jak wygląda członkostwo po dziedziczeniu.

Jak złożyć wypowiedzenie członkostwa?

Ustawa nie narzuca jednego urzędowego formularza wypowiedzenia. Dla bezpieczeństwa wypowiedzenie powinno mieć formę pisemną i zostać złożone zarządowi spółdzielni albo doręczone w sposób przewidziany w statucie. W piśmie warto podać imię i nazwisko, adres lokalu, numer członkowski, jeżeli jest znany, oraz jednoznaczne oświadczenie: „wypowiadam członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej”.

Do pisma można dołączyć prośbę o pisemne potwierdzenie daty ustania członkostwa oraz informację, czy spółdzielnia przewiduje dodatkowe rozliczenia. Kopię pisma i potwierdzenie nadania albo przyjęcia w sekretariacie należy zachować. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy spółdzielnia kwestionuje datę doręczenia albo twierdzi, że wypowiedzenie nie zostało skutecznie złożone.

Termin, po którym członkostwo ustanie, może wynikać ze statutu spółdzielni. Dlatego przed złożeniem pisma warto sprawdzić statut, regulamin członkowski lub praktykę przyjmowaną przez spółdzielnię. Brak obowiązku uzasadniania decyzji nie oznacza, że można pominąć wymogi formalne dotyczące doręczenia pisma.

Jakie uprawnienia straci osoba rezygnująca z członkostwa?

Najważniejszą konsekwencją rezygnacji jest utrata praw korporacyjnych w spółdzielni. Osoba, która przestaje być członkiem, co do zasady nie bierze udziału w walnym zgromadzeniu jako członek, nie głosuje nad uchwałami, nie wybiera organów spółdzielni i nie może kandydować do rady nadzorczej na zasadach przewidzianych dla członków.

Rezygnacja z członkostwa może ograniczyć uprawnienia korporacyjne, dlatego warto wcześniej sprawdzić zasady regulujące dostęp do dokumentów spółdzielni mieszkaniowej; przy późniejszym zbyciu lokalu nadal może być potrzebne zaświadczenie ze spółdzielni do sprzedaży mieszkania.

Utrata członkostwa ogranicza również korzystanie z typowo członkowskich uprawnień informacyjnych. Członek spółdzielni ma prawo otrzymywać odpis statutu i regulaminów oraz kopie uchwał, protokołów, sprawozdań finansowych, protokołów lustracji, faktur i umów zawieranych przez spółdzielnię z osobami trzecimi. Po rezygnacji część tych instrumentów przestaje przysługiwać jako uprawnienia członkowskie, choć statut, regulaminy, uchwały, protokoły obrad organów, protokoły lustracji i roczne sprawozdanie finansowe powinny być udostępniane na stronie internetowej spółdzielni.

Rezygnacja może mieć także znaczenie przy korzystaniu z pożytków i przychodów z własnej działalności gospodarczej spółdzielni, ponieważ ustawa pozwala przeznaczać je w szczególności na pokrycie wydatków obciążających członków oraz na działalność społeczną, oświatową i kulturalną. W praktyce trzeba więc sprawdzić statut, uchwały i sposób rozliczeń w danej spółdzielni.

Jeżeli przy ustaniu członkostwa pojawia się kwestia dawnych udziałów albo rozliczeń po zmarłym członku, osobnym problemem może być wypłata udziałów członkowskich. Natomiast w sprawach rodzinnych i majątkowych, zwłaszcza po rozstaniu małżonków, pomocny może być temat: rezygnacja po rozwodzie.

Czy rezygnacja z członkostwa zmienia opłaty za mieszkanie?

Sama rezygnacja z członkostwa nie zwalnia właściciela lokalu z obowiązku ponoszenia opłat związanych z lokalem, nieruchomością wspólną i mieniem spółdzielni przeznaczonym do wspólnego korzystania. Właściciel lokalu niebędący członkiem nadal uczestniczy w kosztach eksploatacji i utrzymania na zasadach określonych w ustawie oraz statucie.

Samo wystąpienie ze spółdzielni nie usuwa zaległości, a przed planowanym zbyciem trzeba sprawdzić wpływ zadłużenia wobec spółdzielni na sprzedaż mieszkania.

Istotne jest to, że właściciel niebędący członkiem ma prawo żądać od spółdzielni kalkulacji wysokości opłat. Może również kwestionować zasadność podwyżki bezpośrednio na drodze sądowej. Co do zasady zawiadomienie o zmianie opłat powinno nastąpić co najmniej 3 miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego, a przy zmianie kosztów niezależnych od spółdzielni, np. energii, wody, gazu lub odbioru odpadów, obowiązuje krótszy termin ustawowy. W tym kontekście warto też sprawdzić omówienie „rozliczanie wody w spółdzielni mieszkaniowej”. Jeżeli spór dotyczy także naliczanych przez spółdzielnię opłat, warto osobno sprawdzić rozliczenie centralnego ogrzewania w spółdzielni i dokumenty, na których oparto wyliczenia.

Czy po rezygnacji można ponownie zostać członkiem spółdzielni?

Właścicielowi lokalu, który nie jest członkiem spółdzielni, przysługuje roszczenie o przyjęcie w poczet członków. Oznacza to, że rezygnacja nie musi definitywnie zamykać drogi do ponownego członkostwa, jeżeli dana osoba nadal spełnia ustawowe warunki.

Trzeba jednak pamiętać, że od 2017 r. w spółdzielniach mieszkaniowych nie stosuje się przepisów dotyczących udziałów i wpisowego, a także obowiązku składania deklaracji w celu przyjęcia w poczet członków, z zastrzeżeniem zasad wynikających z ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. W praktyce warto złożyć do zarządu pismo z żądaniem przyjęcia i powołać się na swój tytuł prawny do lokalu.

FAQ

Czy wypowiedzenie członkostwa trzeba uzasadniać?

Nie. Właściciel lokalu wypowiadający członkostwo nie musi podawać przyczyny swojej decyzji. Ważniejsze jest to, aby pismo było jednoznaczne, podpisane i skutecznie doręczone spółdzielni.

Czy po rezygnacji stracę mieszkanie?

Nie, jeżeli przysługuje Ci odrębna własność lokalu. Rezygnacja z członkostwa nie przenosi własności i nie powoduje utraty lokalu. Inaczej należy analizować sprawy dotyczące spółdzielczych praw do lokali, bo tam członkostwo i tytuł prawny mogą być powiązane ustawowo.

Czy spółdzielnia może odmówić przyjęcia wypowiedzenia?

Spółdzielnia może sprawdzić, czy osoba składająca pismo rzeczywiście jest uprawniona do wypowiedzenia i czy zachowano wymogi statutu. Nie powinna jednak wymagać uzasadnienia decyzji od właściciela lokalu, któremu ustawa przyznaje prawo wystąpienia za wypowiedzeniem.

Czy nieczłonek może żądać wyjaśnienia opłat?

Tak. Właściciel lokalu niebędący członkiem może żądać od spółdzielni kalkulacji wysokości opłat. Może też kwestionować zasadność zmiany opłat przed sądem, a ciężar wykazania zasadności podwyżki spoczywa na spółdzielni. Jeżeli pojawia się również spór o rozliczenia mediów, pomocny może być poradnik o tym, jak wygląda reklamacja rozliczenia wody w spółdzielni mieszkaniowej.

Czy po rezygnacji mogę uczestniczyć w walnym zgromadzeniu?

Nie jako członek z prawem głosu. Utrata członkostwa oznacza utratę podstawowych praw korporacyjnych, w tym udziału w podejmowaniu uchwał i wpływu na obsadę organów spółdzielni. Powiązane zagadnienie omawiamy szerzej tutaj: pełnomocnicy i ograniczenia – nowe zasady walnego zgromadzenia.

Podsumowanie

Rezygnacja z członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej jest możliwa przede wszystkim dla właściciela lokalu, który jest członkiem spółdzielni. Wypowiedzenie powinno być złożone w sposób pozwalający udowodnić doręczenie, a skutki czasowe należy zweryfikować w statucie spółdzielni.

Decyzja o rezygnacji wymaga rozważenia konsekwencji praktycznych. Właściciel lokalu zwykle zachowuje obowiązek ponoszenia opłat, ale traci wpływ na sprawy spółdzielni, w szczególności prawo udziału i głosu na walnym zgromadzeniu oraz możliwość kandydowania do organów spółdzielni.