• Data: 2026-03-16 • Autor: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
W latach siedemdziesiątych otrzymałem przydział na lokatorskie mieszkanie spółdzielcze. Po kilku latach zostało ono przekształcone w spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Następnie doszło do rozwodu, bez dokonania podziału majątku. Kilka lat później zostałem pozbawiony członkostwa w spółdzielni z powodu zaległości czynszowych, co spowodowało wygaśnięcie mojego prawa do lokalu. Po pewnym czasie ponownie przyjęto mnie w poczet członków spółdzielni, a od wielu lat mieszkam tam wraz z rodziną, stale opłacając rachunki.
Po długim procesie o podział majątku sąd stwierdził, że moje prawo do lokalu wygasło w latach dziewięćdziesiątych i od tego momentu ani ja, ani moja była małżonka nie mamy żadnego tytułu prawnego do mieszkania. Zastanawiam się, czy mogę starać się o zasiedzenie, czy powinienem uregulować sytuację w spółdzielni poprzez zawarcie nowej umowy.
.jpg)
Z prawomocnego postanowienia sądu wynika, że obecnie żadna ze stron nie ma prawa do lokalu. Zgodnie z ustaleniami, prawo to wygasło w latach dziewięćdziesiątych. Oznacza to, że brak jest podstawy prawnej do dalszego korzystania z mieszkania w dotychczasowym trybie.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 558), członkiem spółdzielni jest osoba fizyczna:
której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego,
której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,
której przysługuje roszczenie o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego,
której przysługuje roszczenie o ustanowienie odrębnej własności lokalu (tzw. ekspektatywa własności),
będąca założycielem spółdzielni.
W ustawie przewidziano także, kiedy członkostwo powstaje i ustaje. Wskazuje to, że samo faktyczne zajmowanie mieszkania i opłacanie rachunków nie wystarcza do uzyskania tytułu prawnego.
Najrozsądniejszym rozwiązaniem będzie skierowanie pisemnego wniosku do spółdzielni, w którym należy:
opisać swoją sytuację – wskazać, że przez wiele lat zajmowało się lokal, regulując opłaty,
przedstawić historię członkostwa i decyzję sądu o wygaśnięciu prawa,
podkreślić fakt nieprzerwanego zamieszkiwania oraz brak sprzeciwu ze strony spółdzielni.
Spółdzielnia powinna rozważyć uregulowanie tej kwestii i wskazać możliwą formę prawną dalszego korzystania z lokalu. Jeśli odmówi, konieczne może być wystąpienie do sądu z powództwem o ustalenie istnienia stosunku prawnego.
W przypadku mieszkań spółdzielczych nie można zastosować instytucji zasiedzenia w taki sposób, jak przy nieruchomościach stanowiących własność. Prawo do lokalu spółdzielczego ma charakter szczególny i podlega odrębnym regulacjom. Z tego względu droga przez spółdzielnię jest tutaj właściwsza niż próba dochodzenia zasiedzenia.
W opisanej sytuacji zasiedzenie nie stanowi skutecznej drogi do uzyskania prawa do lokalu. Kluczowe jest zwrócenie się do spółdzielni mieszkaniowej z wnioskiem o uregulowanie stanu prawnego. Jeżeli spółdzielnia nie będzie chciała współpracować, można rozważyć skierowanie sprawy do sądu o ustalenie istnienia stosunku prawnego.
Przykład 1
Osoba utraciła członkostwo w spółdzielni z powodu zaległości, ale po latach wystąpiła z wnioskiem o ponowne przyjęcie. Spółdzielnia zgodziła się i zawarto nową umowę, przywracającą prawo do lokalu.
Przykład 2
Były małżonkowie nie dokonali podziału majątku po rozwodzie, a prawo do mieszkania wygasło. Spółdzielnia odmówiła przywrócenia prawa, co zmusiło jedną ze stron do wystąpienia do sądu o ustalenie stosunku prawnego.
Przykład 3
Członek spółdzielni zmarł, a jego spadkobiercy zgłosili się do spółdzielni. Po przedstawieniu dokumentów i spełnieniu warunków spółdzielnia ustanowiła dla nich nowe prawo do lokalu.
Jeśli znajdujesz się w podobnej sytuacji i potrzebujesz pomocy w sporządzeniu wniosku do spółdzielni lub reprezentacji przed sądem, możesz skorzystać z naszych porad prawnych online. Oferujemy szybką i rzetelną pomoc dostosowaną do Twojej sytuacji.
1. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - Dz.U. 2001 nr 4 poz. 27
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika