• Data: 2025-08-26 • Autor: Monika Cieszyńska
Syn, który jest osobą niepełnosprawną ma przyznane prawomocnym wyrokiem sądu prawo do mieszkania socjalnego. Mieszka w prywatnej kamienicy. Czy administracja kamienicy ma prawo eksmitować syna do lokalu innego niż lokal socjalny? Od kilku miesięcy syn jest nękany telefonami w tej sprawie przez osoby z administracji kamienicy.
.jpg)
Proszę pamiętać, iż właściciel kamienicy nie może wykonać wyroku eksmisyjnego dopóki, dopóty gmina (i tylko gmina) nie wskaże synowi lokalu socjalnego.
W postępowaniu eksmisyjnym sąd z urzędu orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy (art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego).
Zgodnie z art. 14 ust. 4 ww. ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec:
1) kobiety w ciąży,
2) małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą,
3) obłożnie chorych,
4) emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej,
5) osoby posiadającej status bezrobotnego,
6) osoby spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały – chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany.
Jeśli sąd w wyroku eksmisyjnym ustali prawo do lokalu socjalnego, to wstrzyma wykonanie eksmisji do czasu zaoferowania przez gminę lokalu socjalnego. Tym samym osoby, względem których sąd orzekł eksmisję i jednocześnie ustalił prawo do lokalu socjalnego mogą zamieszkiwać w dotychczasowym lokalu aż do czasu dostarczenia im przez gminę lokalu socjalnego. W czasie oczekiwania na lokal socjalny winni uiszczać tzw. odszkodowanie w wysokości czynszu. Jeśli osoby te w czasie oczekiwania na lokal socjalny nie uiszczają ww. odszkodowania, właściciel może dochodzić zapłaty tego odszkodowania od gminy.
Zobacz również: Mieszkanie socjalne dla osoby niepełnosprawnej
Warto wiedzieć, iż lokal socjalny musi spełniać określone prawem warunki. Mianowicie, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.) lokal socjalny musi:
– nadawać się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny,
– powierzchnia przypadająca na jednego członka gospodarstwa domowego nie może być mniejsza niż 5 m2, a w wypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego 10 m2.
Należy jednak pamiętać, że lokal ten może mieć obniżony standard, np. łazienka może znajdować się na korytarzu.
Przyjmuje się, iż lokal nadaje się do zamieszkania, jeśli:
– posiada dostęp do źródła zaopatrzenia w wodę i do ustępu, chociażby znajdowały się poza budynkiem;
– posiada oświetlenie elektryczne i naturalne;
– posiada możliwość ogrzewania (w przypadku pomieszczenia tymczasowego uznaje się, że wymóg ten jest spełniony, jeżeli w pomieszczeniu tym, w każdym z pokoi są sprawne kontakty elektryczne umożliwiające podłączenie piecyków elektrycznych);
– posiada niezawilgocone przegrody budowlane;
– posiada urządzenie do gotowania posiłków (w przypadku pomieszczenia tymczasowego wystarczy, jeśli występuje sama możliwość podłączenia takiego urządzenia, w tym przypadku może być brak samego urządzenia);
– posiada zlewozmywak (nie dotyczy to pomieszczenia tymczasowego).
Jeśli zaoferowany lokal nie spełnia ww. warunków gmina winna wskazać inny lokal socjalny. Jeśli by komornik próbował wykonać eksmisję do takiego lokalu należy złożyć do sądu tzw. skargę na czynności komornika.
Podsumowując, właściciel kamienicy nie może eksmitować Pani syna do innego lokalu niż lokal socjalny. Gmina (i tylko gmina) musi najpierw złożyć synowi ofertę zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, dopiero w razie nie przyjęcia przez syna ww. oferty, właściciel kamienicy może próbować przymusowo wykonać wyrok eksmisyjny za pośrednictwem komornika.
Niemniej proszę mieć na uwadze, iż gminy zlecają wykonywanie swoich zadań mieszkaniowych mieszkaniowemu zasobowi gminy lub innym podmiotom. Tym samym należy ustalić, czy podmiot oferujący synowi lokal socjalny działa na zlecenie gminy.
Pewna starsza kobieta z niepełnosprawnym synem, mieszkająca od lat w prywatnej kamienicy, otrzymała wyrok eksmisyjny z przyznaniem prawa do lokalu socjalnego. Mimo to właściciel budynku wielokrotnie próbował wymusić opuszczenie mieszkania, grożąc odcięciem mediów i nachodząc rodzinę. Kobieta, świadoma swoich praw, złożyła zawiadomienie do prokuratury i sprawa została umorzona dopiero po interwencji miejskiego rzecznika praw lokatorów, który potwierdził, że eksmisja nie może być wykonana bez uprzedniego wskazania lokalu socjalnego przez gminę.
Mężczyzna po amputacji nogi, posiadający prawomocne orzeczenie o niepełnosprawności, otrzymał wyrok eksmisyjny z dotychczas zajmowanego lokalu. W wyroku sąd przyznał mu prawo do lokalu socjalnego, jednak przez ponad rok nie wskazano mu żadnego lokum. W tym czasie właściciel wynajmowanej kamienicy zaczął nękać lokatora, wydzwaniając do niego codziennie i sugerując, że może wyrzucić go „na bruk”. Lokator poprosił o pomoc organizację pozarządową zajmującą się ochroną praw osób z niepełnosprawnościami, która w jego imieniu wystąpiła z pismem do gminy i skutecznie powstrzymała dalsze szykany.
Młoda kobieta opiekująca się ciężko chorym bratem, który poruszał się na wózku, otrzymała nakaz eksmisji z mieszkania wynajmowanego od osoby prywatnej. Brat miał przyznane prawo do lokalu socjalnego, jednak gmina przez wiele miesięcy nie przedstawiła żadnej propozycji. Komornik, mimo braku lokalu zastępczego, próbował wykonać eksmisję, wskazując schronisko jako „tymczasowe miejsce pobytu”. Kobieta złożyła do sądu skargę na czynności komornika i wygrała sprawę, a gmina została zobowiązana do zapewnienia odpowiedniego lokalu socjalnego z udogodnieniami dla osoby z niepełnosprawnością.
Eksmisja osoby niepełnosprawnej z mieszkania może zostać przeprowadzona wyłącznie wtedy, gdy gmina zapewni jej lokal socjalny spełniający minimalne wymagania prawne. Właściciel prywatnego lokalu nie ma prawa samodzielnie przeprowadzać eksmisji ani wyznaczać lokalu zastępczego. W przypadku nękania lub prób nielegalnej eksmisji warto skorzystać z pomocy prawnej, zgłosić sprawę odpowiednim instytucjom lub złożyć skargę na czynności komornika. Ochrona osób szczególnie wrażliwych, takich jak niepełnosprawni lokatorzy, jest jasno uregulowana w przepisach i stanowi ważny element polityki społecznej.
Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie eksmisji, lokalu socjalnego lub ochrony praw lokatora? Skorzystaj z naszej porady prawnej online – szybko, bezpiecznie i bez wychodzenia z domu. Opisz swoją sytuację, a doświadczony prawnik przeanalizuje sprawę i przygotuje indywidualną odpowiedź wraz z podstawą prawną.
1. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz.U. 2001 nr 71 poz. 733
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Monika Cieszyńska
Radca prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Toruniu, nr wpisu TR-871. Absolwentka prawa Katedry Praw Człowieka na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Specjalizuje się przede wszystkim w prawie rodzinnym i opiekuńczym oraz karnym – udzieliła dotąd porad setkom naszych klientów, w których życie często niesłusznie wtargnęła policja i prokuratura, a wielu rodzinom pomogła rozwiązać burzliwe niekiedy konflikty małżeńskie i opiekuńcze (opieka nad dziećmi, alimenty, widzenia z dziećmi). Posiada licencję zarządcy nieruchomości (nr licencji 20460). W kręgu jej zainteresowań znajdują się również zagadnienia prawa spółdzielczego.
Zapytaj prawnika