Parkowanie na miejscu dla niepełnosprawnych w spółdzielni

Czy można zaparkować na miejscu dla osoby z niepełnosprawnością?

Co do zasady nie należy parkować na miejscu oznaczonym jako przeznaczone dla pojazdu osoby z niepełnosprawnością, jeżeli kierowca nie ma do tego uprawnienia. Uprawnienie wynika z ważnej karty parkingowej i musi być związane z osobą, dla której karta została wydana albo którą pojazd faktycznie przewozi.

W praktyce dla odpowiedzialności za wykroczenie kluczowe są dwie kwestie: czy na terenie spółdzielni obowiązują przepisy ruchu drogowego w pełnym zakresie oraz czy miejsce zostało oznakowane legalnie. Jeżeli parking jest objęty strefą zamieszkania albo strefą ruchu, kierowca powinien traktować oznaczenia tak jak na drodze publicznej. Nie ma znaczenia, że teren formalnie należy do spółdzielni lub współwłaścicieli.

Jeżeli natomiast jest to zwykły teren wewnętrzny, bez strefy zamieszkania i bez strefy ruchu, służby mogą mieć ograniczone podstawy do ukarania mandatem za samo naruszenie wewnętrznego oznakowania parkingu. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Parkowanie wbrew regulaminowi może powodować konsekwencje organizacyjne po stronie spółdzielni, np. wezwanie do zaprzestania naruszeń, cofnięcie identyfikatora parkingowego, żądanie usunięcia pojazdu w określonych sytuacjach albo spór cywilny, jeżeli zachowanie utrudnia korzystanie z nieruchomości innym mieszkańcom.

Strefa zamieszkania, strefa ruchu i odpowiedzialność za mandat

Prawo o ruchu drogowym stosuje się przede wszystkim na drogach publicznych, w strefach zamieszkania i w strefach ruchu. Dlatego na parkingach osiedlowych najpierw trzeba sprawdzić, czy przy wjazdach ustawiono znaki wyznaczające taką strefę, np. znak D-40 dla strefy zamieszkania albo D-52 dla strefy ruchu. Samo położenie parkingu przy bloku nie przesądza jeszcze o pełnej egzekucji przepisów drogowych.

W strefie zamieszkania postój jest dopuszczalny tylko w miejscach do tego wyznaczonych. Jeżeli więc spółdzielnia prawidłowo wyznaczyła miejsce dla osoby z niepełnosprawnością, a kierowca bez karty parkingowej zajmie takie miejsce, może odpowiadać za niestosowanie się do oznakowania lub za naruszenie przepisów porządkowych ruchu. W aktualnej praktyce policyjnej parkowanie na miejscu dla osób z niepełnosprawnością bez uprawnień wiąże się z mandatem 800 zł i 6 punktami karnymi, a przy bezprawnym posłużeniu się cudzą kartą parkingową sankcja może być wyższa.

Warto odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli teren jest objęty strefą ruchu albo strefą zamieszkania, spór o miejsce parkingowe może stać się sprawą wykroczeniową. Jeżeli takiej strefy nie ma, sprawa częściej pozostaje sporem wewnętrznym ze spółdzielnią albo sporem o sposób korzystania z terenu przez mieszkańców.

Czy spółdzielnia może wydzielić takie miejsca bez zgody wszystkich właścicieli?

W budynku zarządzanym przez spółdzielnię mieszkaniową sytuacja właściciela wyodrębnionego lokalu jest inna niż we wspólnocie mieszkaniowej. Zgodnie z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony. Oznacza to, że bieżąca organizacja korzystania z części wspólnych, w tym parkingu, co do zasady należy do spółdzielni i jej organów, a nie wymaga każdorazowo zgody wszystkich właścicieli lokali.

Nie oznacza to jednak, że zarząd ma pełną swobodę. Sposób korzystania z parkingu powinien wynikać ze statutu, regulaminów, uchwał rady nadzorczej albo walnego zgromadzenia, ewentualnie z prawidłowo podjętej decyzji zarządu, jeżeli statut przyznaje mu takie kompetencje. Wydzielenie kilku miejsc dla osób z niepełnosprawnością może mieścić się w zwykłym zarządzie nieruchomością, zwłaszcza gdy służy dostępności i bezpieczeństwu. Inaczej należy oceniać sytuację, w której spółdzielnia w sposób trwały i nadmierny ogranicza możliwość korzystania z parkingu przez pozostałych mieszkańców bez podstawy w regulaminie lub uchwale.

Poprawność wydzielenia miejsc dla osób z niepełnosprawnością

Poprawność wydzielenia miejsca trzeba oceniać na dwóch poziomach. Pierwszy to wewnętrzna podstawa decyzji w spółdzielni: statut, regulamin parkingu, uchwała rady nadzorczej lub walnego zgromadzenia, ewentualnie uchwała zarządu. Drugi to prawidłowość organizacji ruchu i oznakowania, jeżeli spółdzielnia chce, aby oznaczenie było egzekwowane przez policję lub straż miejską.

Miejsce dla osoby z niepełnosprawnością powinno być oznaczone w sposób czytelny i zgodny z przepisami o znakach i sygnałach drogowych. W praktyce stosuje się oznakowanie pionowe, np. D-18 albo D-18a z tabliczką T-29, oraz oznakowanie poziome, np. P-18 lub P-20 z symbolem P-24 i odpowiednią nawierzchnią. Jeżeli znak postawiono bez wymaganej organizacji ruchu, przez podmiot nieuprawniony albo w sposób sprzeczny z procedurą, może powstać argument przeciwko odpowiedzialności za wykroczenie. Sąd Najwyższy wskazywał, że warunkiem odpowiedzialności za niestosowanie się do znaku jest legalny charakter tego znaku.

Wydzielenie miejsca parkingowego dla określonej grupy użytkowników nie jest podziałem geodezyjnym nieruchomości i nie zmienia udziałów właścicieli. Jest to raczej organizacyjne określenie sposobu korzystania z części wspólnej. Podobne problemy pojawiają się przy sprawach o wyznaczanie wyłącznego korzystania z fragmentów terenu wspólnego, choć reżim prawny wspólnoty i spółdzielni nie jest identyczny.

Jakie dokumenty warto sprawdzić w spółdzielni?

Członek spółdzielni ma prawo żądać dostępu do podstawowych dokumentów dotyczących działalności spółdzielni. Istotne będą zwłaszcza statut, regulamin porządku domowego, regulamin parkingu, uchwały organów spółdzielni, protokoły obrad oraz ewentualna dokumentacja organizacji ruchu na terenie osiedla.

Znaczenie ma art. 18 Prawa spółdzielczego, który przewiduje m.in. prawo członka do otrzymania odpisu statutu i regulaminów, zaznajamiania się z uchwałami organów spółdzielni, protokołami, sprawozdaniami i wybranymi umowami. Z kolei art. 8¹ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przyznaje członkowi spółdzielni mieszkaniowej prawo otrzymania odpisu statutu i regulaminów oraz kopii uchwał organów spółdzielni i protokołów obrad, a także innych dokumentów wskazanych w tym przepisie.

Jeżeli spółdzielnia odmawia udostępnienia dokumentów, warto żądać pisemnego stanowiska z podaniem podstawy odmowy. W niektórych przypadkach możliwe jest skierowanie sprawy do sądu rejestrowego albo wystąpienie z roszczeniem cywilnym, zależnie od rodzaju dokumentu i statusu osoby żądającej dostępu.

Jak zaskarżyć uchwałę albo decyzję spółdzielni?

Jeżeli wydzielenie miejsc wynika z uchwały walnego zgromadzenia, zastosowanie może mieć art. 42 Prawa spółdzielczego. Uchwała sprzeczna z ustawą jest nieważna, a uchwała sprzeczna ze statutem, dobrymi obyczajami, godząca w interesy spółdzielni albo mająca na celu pokrzywdzenie członka może być zaskarżona do sądu.

Powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia co do zasady wnosi się w terminie sześciu tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia. Jeżeli członek nie był obecny z powodu wadliwego zwołania walnego zgromadzenia, termin biegnie od dnia powzięcia wiadomości o uchwale, ale nie później niż przed upływem roku od dnia odbycia walnego zgromadzenia. Jeżeli ustawa albo statut wymagają zawiadomienia członka o uchwale, termin biegnie od dnia zawiadomienia.

Jeżeli decyzję podjął zarząd albo rada nadzorcza, trzeba sprawdzić statut i regulaminy spółdzielni. Często przewidują one postępowanie wewnątrzspółdzielcze, wniosek o zmianę regulaminu, odwołanie do rady nadzorczej albo możliwość zgłoszenia projektu uchwały na walne zgromadzenie. Gdy decyzja realnie pozbawia mieszkańca korzystania z nieruchomości wspólnej albo dyskryminuje określoną grupę mieszkańców, można rozważyć także drogę cywilną, ale ocena zależy od dokumentów i skali ograniczenia.

Czy wydzielenie miejsca wpływa na podatek od gruntu?

Nie. Oznaczenie części parkingu jako miejsca dla osoby z niepełnosprawnością nie powoduje zmiany udziałów w nieruchomości wspólnej, nie dzieli działki i nie przenosi własności tej części na inną osobę. Właściciel lokalu nadal ma udział w nieruchomości wspólnej, a zasady podatku od gruntu nie zmieniają się tylko dlatego, że spółdzielnia inaczej zorganizowała parkowanie.

Można natomiast dyskutować, czy sposób organizacji parkingu jest proporcjonalny i zgodny z regulaminem. Inaczej ocenia się wyznaczenie jednego lub kilku potrzebnych miejsc, a inaczej sytuację, w której znaczna część parkingu zostaje wyłączona z ogólnego korzystania bez realnego uzasadnienia.

Co zrobić, gdy zabraknie miejsca na parkingu?

Najbezpieczniejsze rozwiązanie to nie parkować na miejscu oznaczonym dla osoby z niepełnosprawnością, dopóki nie zostanie wyjaśnione, czy oznakowanie jest skuteczne i czy teren jest objęty strefą ruchu albo strefą zamieszkania. Nawet jeżeli mandat byłby wątpliwy, zajęcie takiego miejsca może wywołać konflikt z sąsiadami i spółdzielnią.

Warto natomiast podjąć działania formalne:

• sprawdzić oznakowanie przy wjeździe na teren osiedla, w szczególności znaki strefy zamieszkania lub strefy ruchu,
• wystąpić do spółdzielni o regulamin parkingu, uchwałę lub decyzję, na podstawie której wydzielono miejsca,
• zapytać, czy istnieje zatwierdzona organizacja ruchu dla parkingu,
• złożyć wniosek o zmianę organizacji parkowania, jeżeli liczba miejsc jest nieadekwatna do potrzeb mieszkańców,
• rozważyć zaskarżenie uchwały albo inną drogę prawną, jeżeli decyzja narusza interes członka lub właściciela lokalu.

FAQ

Czy spółdzielnia może sama wyznaczyć miejsce dla osoby z niepełnosprawnością?

Tak, co do zasady spółdzielnia może organizować korzystanie z parkingu jako element zarządu nieruchomością wspólną. Powinna jednak działać zgodnie ze statutem, regulaminami i kompetencjami swoich organów.

Czy właściciele lokali muszą wyrazić zgodę na takie miejsce?

Nie zawsze. W spółdzielni mieszkaniowej zarząd nieruchomością wspólną wykonuje spółdzielnia, dlatego zwykłe decyzje organizacyjne nie wymagają zgody każdego właściciela lokalu. Zgoda albo uchwała może być jednak potrzebna, jeżeli wymaga tego statut lub regulamin.

Czy za parkowanie na kopercie na terenie spółdzielni zawsze grozi mandat?

Nie zawsze. Mandat jest najbardziej prawdopodobny, gdy parking objęto strefą ruchu lub strefą zamieszkania, a miejsce prawidłowo oznakowano. Na zwykłym terenie wewnętrznym bez takiej strefy sprawa może ograniczać się do naruszenia regulaminu spółdzielni.

Czy samo oznaczenie miejsca zmienia własność gruntu?

Nie. Oznakowanie miejsca parkingowego nie zmienia udziałów w nieruchomości wspólnej i nie powoduje podziału działki. Jest to sposób organizacji korzystania z terenu.

Co zrobić, jeżeli spółdzielnia wydzieliła zbyt dużo miejsc?

Najpierw warto zażądać dokumentów: regulaminu, uchwały i ewentualnej organizacji ruchu. Następnie można złożyć wniosek o zmianę regulaminu, odwołać się zgodnie ze statutem albo rozważyć zaskarżenie uchwały, jeżeli narusza interes członka lub właściciela lokalu.

Podsumowanie

Parkowanie na miejscu dla osoby z niepełnosprawnością bez uprawnienia jest ryzykowne i z praktycznego punktu widzenia nie powinno być traktowane jako sposób rozwiązania problemu braku miejsc na osiedlu. Jeżeli teren jest objęty strefą ruchu albo strefą zamieszkania, kierowca naraża się na mandat, punkty karne i w określonych przypadkach usunięcie pojazdu.

Jeżeli parking nie jest objęty taką strefą, mandat może być wątpliwy, ale nadal pozostaje problem naruszenia regulaminu i zasad współżycia sąsiedzkiego. Właściwą drogą jest sprawdzenie dokumentów spółdzielni, ustalenie podstawy wydzielenia miejsc oraz zakwestionowanie decyzji w sposób formalny, zwłaszcza gdy zachodzą analogiczne nieprawidłowości spółdzielni dotyczące działania organów, dokumentów lub rozliczeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze - Dz.U. 1982 nr 30 poz. 210
4. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - Dz.U. 2001 nr 4 poz. 27
5. Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz.U. 2002 nr 170 poz. 1393
6. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń - Dz.U. 2003 nr 208 poz. 2023
7. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 17 marca 2016 r., V KK 34/16

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.