• Stan prawny na: 2026-07-21
Umowę najmu zawartą na czas określony można zakończyć przed terminem przede wszystkim wtedy, gdy przewiduje to umowa albo gdy istnieje szczególna podstawa ustawowa. W praktyce najczęściej chodzi o poważne wady lokalu, które ograniczają korzystanie z mieszkania, uniemożliwiają jego używanie albo zagrażają zdrowiu.
Wyjaśniamy, kiedy najemca może żądać obniżenia czynszu, kiedy wolno wypowiedzieć najem bez zachowania terminów i jakie dowody warto zgromadzić przed złożeniem pisma właścicielowi.
Przykładowa sytuacja: najemczyni zawarła umowę najmu domu na 18 miesięcy. Po wprowadzeniu się okazało się, że z kominka albo wentylacji wydobywa się intensywny zapach sadzy i dymu, a przebywanie w domu powoduje bóle głowy i mdłości u niej oraz dziecka. W umowie nie przewidziano zwykłego prawa wcześniejszego wypowiedzenia. Pojawia się więc pytanie, czy mimo umowy na czas określony można zakończyć najem przed terminem.
Co do zasady umowa najmu zawarta na czas określony trwa do daty wskazanej w umowie. Wynika to z art. 673 § 3 Kodeksu cywilnego: jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, wynajmujący i najemca mogą wypowiedzieć najem w wypadkach określonych w umowie.
Oznacza to, że sama zmiana planów życiowych, utrata pracy, znalezienie tańszego mieszkania albo konflikt z właścicielem zwykle nie wystarczą do jednostronnego zakończenia umowy terminowej. Inaczej jest wtedy, gdy występuje podstawa wskazana w umowie albo wada lokalu daje najemcy szczególne uprawnienie ustawowe.
Przy lokalach mieszkalnych największe znaczenie mają przepisy o wadach rzeczy najętej oraz o wadach lokalu zagrażających zdrowiu. W zależności od skali problemu najemca może żądać obniżenia czynszu, domagać się usunięcia wady, a w poważnych przypadkach wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia. Szczegółowe zasady, na jakich może nastąpić wypowiedzenie umowy najmu przez najemcę, zależą od rodzaju wady i jej wpływu na możliwość korzystania z lokalu. Więcej na ten temat znajdziesz w poradniku: wybór rodzaju umowy – najem mieszkania.
Przed powołaniem się na przepisy ustawowe trzeba przeczytać postanowienia umowy o wypowiedzeniu. Jeżeli umowa wskazuje konkretne przypadki wcześniejszego zakończenia najmu, np. istotne naruszenie obowiązków przez drugą stronę, zaległości czynszowe, konieczność remontu, sprzedaż lokalu albo wypowiedzenie z ważnych przyczyn, należy ocenić, czy dana sytuacja mieści się w takim postanowieniu.
Postanowienie o wypowiedzeniu powinno pozwalać ustalić, kiedy strona może z niego skorzystać. W orzecznictwie przyjmuje się, że klauzula wypowiedzenia z „ważnych przyczyn” może mieścić się w art. 673 § 3 K.c., ale każdorazowo trzeba ocenić, czy w konkretnej sprawie rzeczywiście wystąpiła ważna przyczyna. Im bardziej ogólny zapis, tym większe ryzyko sporu.
Osobno omawiamy też zagadnienie: zbyt niska balustrada balkonowa.
Jeżeli umowa nie daje prawa wypowiedzenia albo jej postanowienia są niejasne, nie oznacza to jeszcze, że najemca jest całkowicie pozbawiony ochrony. Nadal mogą działać przepisy Kodeksu cywilnego o wadach lokalu.
Jeżeli lokal ma wady, które ograniczają jego przydatność do umówionego użytku, najemca może żądać odpowiedniego obniżenia czynszu za czas trwania wad. Podstawą jest art. 664 § 1 Kodeksu cywilnego.
Obniżenie czynszu powinno odpowiadać skali ograniczenia korzystania z lokalu. Inaczej ocenia się drobną usterkę, a inaczej pleśń w sypialni, niesprawną wentylację, stałe zawilgocenie, uciążliwy hałas, zapach spalin albo wyłączenie istotnej części mieszkania z normalnego używania.
Najemca powinien zgłosić wadę wynajmującemu w sposób możliwy do udowodnienia. Samo jednostronne obniżenie albo wstrzymanie czynszu bez wyjaśnienia przyczyn bywa ryzykowne, bo właściciel może potraktować to jako zaległość. Bezpieczniej jest opisać wadę, wskazać jej wpływ na korzystanie z lokalu i zaproponować konkretną wysokość obniżki albo wezwać wynajmującego do zajęcia stanowiska.
Art. 664 § 2 Kodeksu cywilnego pozwala najemcy wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia, jeżeli wada uniemożliwia przewidziane w umowie używanie rzeczy. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy:
Przepis ten nie powinien być stosowany automatycznie przy każdej usterce. Wada musi być na tyle poważna, aby uniemożliwiała przewidziane w umowie używanie lokalu, a nie tylko powodowała niedogodność. Jeżeli wada jest usuwalna i powstała już po wydaniu lokalu, najemca co do zasady powinien najpierw zawiadomić wynajmującego i dać mu odpowiedni czas na naprawę.
Istnieje też ważne ograniczenie z art. 664 § 3 Kodeksu cywilnego. Najemca nie może powoływać się na obniżenie czynszu ani na niezwłoczne wypowiedzenie z art. 664 K.c., jeżeli w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach. Inaczej jest przy wadach zagrażających zdrowiu, bo tu działa odrębny art. 682 K.c.
W powiązanym zakresie warto sprawdzić również temat: wypowiedzenie najmu przez uciążliwego sąsiada.
Szczególną podstawę daje art. 682 Kodeksu cywilnego. Jeżeli wady najętego lokalu są tego rodzaju, że zagrażają zdrowiu najemcy, jego domowników albo osób u niego zatrudnionych, najemca może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia, nawet gdy w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach.
Ten przepis ma duże znaczenie przy najmie lokali mieszkalnych. Może dotyczyć m.in. zagrzybienia, zawilgocenia, toksycznych wyziewów, zapachu spalin, wadliwej wentylacji, realnego zagrożenia zatruciem czadem, niesprawnej instalacji albo innych stanów, które obiektywnie zagrażają zdrowiu.
Najemca nie musi czekać, aż dojdzie do choroby. Powinien jednak potrafić wykazać, że zagrożenie jest realne, a nie jedynie subiektywnie odczuwane. W sprawach dotyczących dymu, sadzy, spalin, pleśni albo chemikaliów szczególnie ważne są protokoły, opinie fachowców i dokumentacja zgłoszeń do wynajmującego.
Wady lokalu utrudniają dalszy najem?
Prawnik może ocenić umowę, charakter wad, zgłoszenia do właściciela i dowody oraz wskazać, czy i jak można zakończyć najem przed terminem.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
W sporach o wcześniejsze zakończenie najmu najczęściej nie wystarcza samo twierdzenie najemcy, że w lokalu „nie da się mieszkać”. Trzeba wykazać, jaka wada występuje, od kiedy trwa, jak wpływa na korzystanie z lokalu i czy wynajmujący miał możliwość podjęcia działań.
Najemca powinien w szczególności zabezpieczyć:
Jeżeli wada jest usuwalna, w wezwaniu do wynajmującego warto wskazać rozsądny termin na naprawę. Termin powinien zależeć od rodzaju zagrożenia. Inaczej ocenia się cieknący kran, a inaczej zapach spalin, niesprawną wentylację albo pleśń w pokoju dziecka.
Wypowiedzenie powinno być złożone w formie pozwalającej udowodnić jego treść i doręczenie. Jeżeli umowa była zawarta na piśmie, w formie dokumentowej albo elektronicznej, znaczenie ma również art. 77 § 2 Kodeksu cywilnego. W praktyce najbezpieczniej przygotować pismo i doręczyć je listem poleconym, kurierem, osobiście za pokwitowaniem albo w inny sposób, który da dowód doręczenia.
W piśmie warto wskazać:
Oświadczenie o wypowiedzeniu jest skuteczne, gdy dotrze do wynajmującego w taki sposób, że może zapoznać się z jego treścią. Wynika to z art. 61 Kodeksu cywilnego. Dla bezpieczeństwa nie warto poprzestawać na rozmowie telefonicznej albo ustnej informacji o wyprowadzce.
Skuteczne wypowiedzenie najmu nie zwalnia stron z końcowego rozliczenia. Najemca powinien zdać lokal, sporządzić protokół zdawczo-odbiorczy, przekazać klucze i zachować dowód daty opróżnienia lokalu.
W najmie lokalu mieszkalnego kaucja podlega zwrotowi w ciągu miesiąca od dnia opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności wynajmującego z tytułu najmu lokalu. Wynika to z art. 6 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów. Wynajmujący może potrącić rzeczywiście istniejące i uzasadnione należności, ale nie powinien zatrzymywać kaucji tylko dlatego, że nie zgadza się z najemcą, jeżeli nie wykaże podstaw potrącenia.
Jeżeli wynajmujący kwestionuje skuteczność wypowiedzenia, może domagać się czynszu za dalszy okres. Wtedy rozstrzygające będą: treść umowy, rodzaj wady, dowody jej występowania, wcześniejsze zgłoszenia oraz prawidłowość doręczenia wypowiedzenia.
Najemca nie powinien ograniczać się do ustnych rozmów z właścicielem. W razie sporu trudno będzie wykazać, kiedy wada została zgłoszona, jak była opisana i czy wynajmujący dostał realną możliwość jej usunięcia.
Ryzykowne jest także samo zaprzestanie płacenia czynszu. Jeżeli wada jedynie ogranicza korzystanie z lokalu, właściwym roszczeniem może być obniżenie czynszu, ale jego wysokość powinna odpowiadać skali ograniczenia. Całkowite wstrzymanie płatności bez mocnej podstawy może narazić najemcę na zarzut zaległości.
Nie należy też utożsamiać każdej niedogodności z wadą pozwalającą natychmiast zakończyć umowę. Drobne naprawy, zwykłe zużycie lokalu albo niedogodności, które można szybko usunąć, zwykle nie wystarczą do wypowiedzenia najmu bez zachowania terminów.
Szczególne uprawnienie najemcy wynika z art. 682 Kodeksu cywilnego. Przepis stanowi: „Jeżeli wady najętego lokalu są tego rodzaju, że zagrażają zdrowiu najemcy lub jego domowników albo osób u niego zatrudnionych, najemca może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby w chwili zawarcia umowy wiedział o wadach”.
W praktyce oznacza to, że najemca nie musi czekać do końca okresu najmu ani zachowywać miesięcznego czy trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia, jeżeli lokal stwarza realne zagrożenie dla zdrowia. Wystarczy zagrożenie, a nie dopiero faktyczne zachorowanie. Najemca powinien jednak liczyć się z tym, że w razie sporu będzie musiał wykazać, że wada rzeczywiście istniała i miała charakter na tyle poważny, że dalsze korzystanie z lokalu było niebezpieczne.
Do takich sytuacji mogą należeć m.in. wyczuwalny zapach gazu wskazujący na możliwą nieszczelność instalacji, zaczadzenie lub niesprawna wentylacja, zagrzybienie, zawilgocenie, brak ogrzewania w stopniu zagrażającym zdrowiu, niebezpieczna instalacja elektryczna albo stan techniczny budynku grożący wypadkiem. O podobnych problemach przeczytasz również w opracowaniach: wady lokalu zagrażające zdrowiu oraz niedogrzane mieszkanie a wypowiedzenie.
W kontekście zapachu gazu najemca powinien zachować szczególną ostrożność. Najlepszym dowodem będzie protokół pogotowia gazowego, administracji budynku, kominiarza, serwisanta instalacji albo innego fachowca. Warto także zachować korespondencję z właścicielem, potwierdzenia zgłoszeń, zdjęcia, nagrania, oświadczenia współlokatorów oraz informację, kiedy dokładnie wada została zgłoszona i kiedy została usunięta.
To zależy od chronologii zdarzeń i dowodów. Jeżeli w chwili złożenia wypowiedzenia wada lokalu realnie zagrażała zdrowiu, a najemca potrafi to wykazać, późniejsza naprawa nie powinna automatycznie niweczyć skutków skutecznie złożonego wypowiedzenia. Umowa kończy się wtedy z chwilą dojścia oświadczenia o wypowiedzeniu do wynajmującego w taki sposób, aby mógł zapoznać się z jego treścią.
Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy najemca tylko się wyprowadził, ale nie złożył właścicielowi jednoznacznego oświadczenia o wypowiedzeniu, albo gdy wada została usunięta niezwłocznie, a nie ma dowodów na realne zagrożenie zdrowia. Wtedy wynajmujący może twierdzić, że umowa nadal trwa i żądać dalszego czynszu. Dlatego nie należy ograniczać się do ustnych rozmów. Trzeba przygotować krótkie, stanowcze pismo z powołaniem się na art. 682 K.c. i opisem konkretnych wad lokalu.
Zgłoszenie usterki najlepiej złożyć w formie, którą można później łatwo udowodnić: e-mailem, listem poleconym, przez komunikator z potwierdzeniem odbioru albo w protokole podpisanym przez strony. W zgłoszeniu warto opisać wadę, wskazać od kiedy występuje, zażądać naprawy i wyznaczyć rozsądny termin. Termin powinien zależeć od rodzaju usterki – awaria ogrzewania zimą wymaga szybszej reakcji niż naprawa elementu wyposażenia niemającego znaczenia dla bezpieczeństwa i podstawowego korzystania z mieszkania.
Jeżeli wynajmujący nie reaguje, najemca powinien ponowić wezwanie albo od razu podjąć dalsze kroki, gdy zwłoka naraża go na szkodę. Przy naprawach koniecznych można rozważyć wykonanie ich na koszt wynajmującego po wcześniejszym wyznaczeniu odpowiedniego terminu. Przy wadach ograniczających korzystanie z lokalu można żądać obniżenia czynszu za okres trwania wad. W sprawach o szkody i koszty napraw przydatne może być także opracowanie szkody w wynajmowanym mieszkaniu.
Jeżeli stroną umowy najmu jest firma, a lokal jest przeznaczony do zamieszkania pracownika, to uprawnienia z umowy i z przepisów wykonuje co do zasady firma jako najemca. W art. 682 Kodeksu cywilnego wyraźnie wskazano także osoby zatrudnione przez najemcę. Oznacza to, że realne zagrożenie zdrowia pracownika przebywającego w lokalu może uzasadniać wypowiedzenie najmu bez zachowania terminów wypowiedzenia.
W opisanym stanie faktycznym istotne jest to, czy brak ciepłej wody i inne usterki faktycznie uniemożliwiają albo poważnie ograniczają korzystanie z mieszkania zgodnie z umową, czy jedynie obniżają jego standard. Jeżeli przez 2 miesiące wynajmujący nie usuwa zgłoszonej wady instalacji ciepłej wody, mimo że zobowiązał się do naprawy, można rozważyć żądanie obniżenia czynszu, wezwanie do naprawy z ostatecznym terminem, wykonanie naprawy na koszt wynajmującego albo wypowiedzenie umowy, jeżeli przesłanki z art. 664 § 2 lub art. 682 Kodeksu cywilnego są spełnione.
Poniższe przykłady pokazują, kiedy wcześniejsze zakończenie najmu może być uzasadnione, a kiedy bezpieczniej najpierw żądać usunięcia wady albo obniżenia czynszu.
Pani Anna wynajęła mieszkanie na rok. Po dwóch miesiącach w sypialni pojawiła się pleśń, a ściana była stale mokra. Najemczyni zgłosiła problem właścicielowi e-mailem, załączyła zdjęcia i wezwała do usunięcia zawilgocenia. Właściciel przez kilka tygodni nie podjął działań. Jeżeli pleśń realnie ogranicza korzystanie z lokalu albo zagraża zdrowiu domowników, pani Anna może żądać obniżenia czynszu, a przy poważnym zagrożeniu rozważyć wypowiedzenie najmu bez zachowania terminów.
Pan Marek wynajął dom, w którym po uruchomieniu ogrzewania pojawiał się zapach spalin. Kominiarz stwierdził wadę wentylacji i zalecił natychmiastowe zaprzestanie korzystania z urządzenia. W takiej sytuacji najemca może powołać się na zagrożenie zdrowia z art. 682 Kodeksu cywilnego. Dla bezpieczeństwa powinien dołączyć do wypowiedzenia kopię opinii kominiarskiej i zachować dowód doręczenia pisma wynajmującemu.
Państwo Kowalscy wynajęli dom na 12 miesięcy. Dach przeciekał tylko podczas intensywnych opadów, przeciek nie obejmował części mieszkalnej, a właściciel usunął usterkę po kilku dniach. Natychmiastowe wypowiedzenie umowy mogłoby być w takim przypadku trudne do obrony. Bardziej uzasadnione byłoby żądanie naprawy, ewentualnie proporcjonalnego obniżenia czynszu za okres rzeczywistego ograniczenia korzystania z domu.
Pani Karolina wiedziała przy podpisywaniu umowy, że w mieszkaniu nie działa jeden grzejnik, a wynajmujący wpisał tę informację do protokołu. Jeżeli później najemczyni chce powołać się wyłącznie na tę znaną wadę, może mieć problem z żądaniem obniżenia czynszu albo wypowiedzeniem na podstawie art. 664 K.c. Inaczej należałoby ocenić sytuację, gdyby wada okazała się poważniejsza niż opisana albo zaczęła zagrażać zdrowiu.
Nie. Umowę terminową można wypowiedzieć tylko w przypadkach określonych w umowie albo na podstawie szczególnych przepisów, np. dotyczących wad lokalu. Bez takiej podstawy wypowiedzenie może być nieskuteczne.
Nie zawsze. Brak postanowienia umownego nie wyłącza uprawnień ustawowych najemcy. Jeżeli wada lokalu uniemożliwia korzystanie z niego albo zagraża zdrowiu, najemca może powołać się odpowiednio na art. 664 § 2 K.c. albo art. 682 K.c.
Przy art. 664 § 2 K.c. co do zasady tak, jeżeli wada powstała po wydaniu lokalu i jest usuwalna. Przy wadzie zagrażającej zdrowiu art. 682 K.c. pozwala na wypowiedzenie bez zachowania terminów, ale nawet wtedy warto udokumentować problem i doręczyć wynajmującemu jasne pismo.
Może, jeżeli jest stały, intensywny, ma obiektywną przyczynę i istotnie utrudnia albo uniemożliwia korzystanie z lokalu. W przypadku zapachu spalin, dymu, sadzy, pleśni albo chemikaliów kluczowe są dowody, np. opinia kominiarza, specjalisty od wentylacji albo protokół kontroli.
Tak. W najmie lokalu mieszkalnego kaucja powinna zostać rozliczona w ciągu miesiąca od dnia opróżnienia lokalu, po potrąceniu uzasadnionych należności wynajmującego. Spór o skuteczność wypowiedzenia może jednak utrudnić rozliczenie, dlatego ważne są dowody wady i protokół zdania lokalu.
Może, ale musi wykazać szkodę, związek przyczynowy i podstawę odpowiedzialności wynajmującego. Samo istnienie wady nie zawsze automatycznie daje prawo do odszkodowania, choć może uzasadniać obniżenie czynszu, wypowiedzenie najmu albo dodatkowe roszczenia.
To zależy od treści umowy i formy, w jakiej została zawarta. Dla celów dowodowych najbezpieczniejsze jest pismo doręczone listem poleconym, kurierem albo osobiście za pokwitowaniem. Jeżeli strony używały formy dokumentowej i umowa jej nie wyłącza, e-mail może mieć znaczenie dowodowe, ale w spornej sprawie warto zachować ostrożność.
Umowa najmu na czas określony jest trudniejsza do wcześniejszego zakończenia niż umowa bezterminowa. Jeżeli nie zawiera skutecznych postanowień o wypowiedzeniu, najemca musi mieć konkretną podstawę ustawową. Najczęściej będzie nią wada lokalu, która ogranicza albo uniemożliwia korzystanie z niego zgodnie z umową, albo wada zagrażająca zdrowiu najemcy lub domowników.
W tym kontekście warto sprawdzić także: umowa najmu na czas określony.
W sprawach dotyczących dymu, zapachu spalin, sadzy, pleśni, wad wentylacji, wilgoci czy niesprawnych instalacji najważniejsze są dowody. Przed złożeniem wypowiedzenia warto zgromadzić dokumenty, wezwać wynajmującego do działania, a przy zagrożeniu zdrowia uzyskać opinię fachowca. To pozwala ograniczyć ryzyko sporu o czynsz, kaucję i skuteczność rozwiązania umowy.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 795 - ELI / Dziennik Ustaw.
2. Art. 664 Kodeksu cywilnego - wady rzeczy najętej, obniżenie czynszu i wypowiedzenie bez zachowania terminów.
3. Art. 673 § 3 Kodeksu cywilnego - wypowiedzenie najmu zawartego na czas oznaczony.
4. Art. 682 Kodeksu cywilnego - wady lokalu zagrażające zdrowiu.
5. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 725 - ELI / Dziennik Ustaw.
6. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt III CZP 92/06.
7. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2006 r., sygn. akt V CSK 155/06.
8. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1974 r., sygn. akt II CR 199/74.
9. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1986 r., sygn. akt II CR 362/86.
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Michał Soćko
Ukończył w 2010 r. stacjonarne studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, zwieńczone ocenę bardzo dobrą na dyplomie. Następnie, w latach 2011-2013, odbył aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Lublinie,...
>> więcej informacji