Jak wyrzucić z domu dorosłe dziecko zgodnie z prawem?

Czy rodzic może wyrzucić dorosłe dziecko z domu?

Rodzic będący właścicielem mieszkania lub domu ma prawo zdecydować, kto może korzystać z jego nieruchomości. Nie oznacza to jednak prawa do fizycznego wyrzucenia dorosłego dziecka z dnia na dzień. Dopóki pełnoletni syn lub córka faktycznie włada lokalem, właściciel powinien działać w trybie przewidzianym przez prawo: zakończyć tytuł do korzystania z lokalu, wezwać do jego opuszczenia, a w razie odmowy wystąpić do sądu.

W praktyce najczęściej chodzi o sytuację, w której dorosłe dziecko mieszka w domu rodziców bez umowy pisemnej i nie płaci czynszu. Takie zamieszkiwanie może być traktowane jako dorozumiana umowa użyczenia. Jeżeli dziecko nie dokłada się do kosztów, urządza awantury, sprowadza osoby zakłócające spokój, niszczy wyposażenie albo zagraża domownikom, właściciel może żądać zakończenia takiego korzystania z lokalu.

Zobacz również: pozew o eksmisję dorosłego syna

Obowiązek alimentacyjny wobec pełnoletniego dziecka

Pełnoletność dziecka sama w sobie nie kończy obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Nie oznacza to jednak, że rodzic zawsze musi zapewniać dorosłemu dziecku mieszkanie we własnym domu. Znaczenie ma konkretna sytuacja: wiek dziecka, stan zdrowia, edukacja, realna możliwość pracy, podejmowane starania o usamodzielnienie oraz to, czy dalsze utrzymywanie dziecka powoduje dla rodziców nadmierny uszczerbek. Art. 133 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala rodzicom uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem pełnoletniego dziecka, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla rodziców albo dziecko nie dokłada starań w celu samodzielnego utrzymania się.

Jeżeli dorosłe dziecko jest zdrowe, może pracować, nie uczy się albo nie podejmuje realnych działań w celu usamodzielnienia, sam fakt pokrewieństwa nie blokuje wypowiedzenia użyczenia i późniejszej sprawy o eksmisję. Inaczej trzeba ocenić sytuację osoby ciężko chorej, niepełnosprawnej, ubezwłasnowolnionej lub faktycznie niezdolnej do utrzymania się.

Ustna umowa użyczenia mieszkania przez rodziców

Umowa użyczenia nie musi być zawarta na piśmie. Zgodnie z art. 710 Kodeksu cywilnego przez użyczenie użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu na bezpłatne używanie oddanej mu rzeczy przez czas oznaczony albo nieoznaczony. Jeżeli rodzice pozwolili dorosłemu dziecku mieszkać w ich lokalu bez czynszu, taka relacja bardzo często ma właśnie charakter użyczenia.

Osoba korzystająca z lokalu powinna ponosić zwykłe koszty jego utrzymania, jeżeli wynikają one ze sposobu korzystania z mieszkania. Gdy dorosłe dziecko nie płaci rachunków, nie szanuje zasad domowych, zachowuje się agresywnie albo naraża domowników na szkody, właściciel ma mocniejsze argumenty za zakończeniem użyczenia.

Jeżeli użyczenie zawarto na czas nieoznaczony, można je wypowiedzieć z zachowaniem rozsądnego terminu. W wielu sprawach przyjmuje się miesięczny termin jako praktyczny i bezpieczny, choć długość terminu warto dopasować do okoliczności. Przy rażąco nagannym korzystaniu z lokalu, niszczeniu rzeczy, zagrożeniu dla domowników albo używaniu lokalu niezgodnie z umową można powoływać się także na przepisy pozwalające żądać zwrotu rzeczy wcześniej.

Jak wypowiedzieć dorosłemu dziecku użyczenie lokalu?

Najbezpieczniej przygotować pisemne wypowiedzenie. W piśmie należy wskazać właściciela, osobę korzystającą z lokalu, adres nieruchomości, podstawę korzystania z lokalu, oświadczenie o wypowiedzeniu użyczenia oraz konkretną datę, do której lokal ma zostać opróżniony i wydany właścicielowi. Warto dodać wezwanie do zabrania rzeczy osobistych i zdania kluczy.

Pismo należy doręczyć w sposób możliwy do udowodnienia: osobiście za pokwitowaniem, listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo przez komornika. Jeżeli dorosłe dziecko przebywa w zakładzie karnym, wypowiedzenie można wysłać na adres jednostki penitencjarnej, wskazując dane osadzonego. Sam pobyt w więzieniu nie powoduje automatycznie utraty prawa do obrony w przyszłej sprawie, ale nie blokuje doręczenia wypowiedzenia ani wniesienia pozwu.

Po upływie terminu wskazanego w wypowiedzeniu dorosłe dziecko traci tytuł do dalszego korzystania z lokalu. Od tego momentu właściciel może żądać wydania nieruchomości, a w razie dalszego zajmowania lokalu także odszkodowania za bezumowne korzystanie.

Zobacz również: zameldowanie a prawo do przebywania w mieszkaniu

Pozew o eksmisję dorosłego syna lub córki

Jeżeli po wypowiedzeniu użyczenia dorosłe dziecko nie opuszcza lokalu dobrowolnie, właściciel powinien wystąpić do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia, opuszczenia i wydania lokalu. Podstawą roszczenia właściciela jest przede wszystkim art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym właściciel może żądać wydania rzeczy od osoby, która faktycznie nią włada, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

Pozew składa się do sądu rejonowego właściwego według miejsca położenia nieruchomości. Opłata sądowa od pozwu o opróżnienie lokalu wynosi 200 zł. Do pozwu warto dołączyć dokument potwierdzający własność, wypowiedzenie użyczenia, dowód doręczenia, wezwanie do opuszczenia lokalu oraz dowody zachowania pozwanego, np. interwencje Policji, notatki urzędowe, dokumentację medyczną, zdjęcia zniszczeń, korespondencję, zeznania świadków.

Gdy pozwany przebywa w zakładzie karnym, w pozwie trzeba wskazać aktualny adres do doręczeń w tej jednostce. Sąd będzie doręczał pisma pozwanemu i zapewni mu możliwość udziału w sprawie. Nie trzeba czekać do końca kary pozbawienia wolności, jeżeli właściciel ma podstawy do wypowiedzenia użyczenia i żądania wydania lokalu.

Czy można wymienić zamki albo wyrzucić rzeczy dorosłego dziecka?

Samodzielna wymiana zamków, wyniesienie rzeczy, odcięcie mediów albo fizyczne uniemożliwienie wejścia do lokalu przed zakończeniem sprawy może zostać potraktowane jako samowolne naruszenie posiadania. Art. 344 Kodeksu cywilnego przewiduje roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i zaniechanie naruszeń. Co istotne, roszczenie posesoryjne nie zależy co do zasady od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym.

Dlatego nawet właściciel powinien unikać działań na własną rękę. Bezpieczna droga to wypowiedzenie użyczenia, pozew, prawomocny wyrok, klauzula wykonalności i wykonanie eksmisji przez komornika. Jeżeli zachowanie dorosłego dziecka stwarza bezpośrednie zagrożenie dla domowników, należy korzystać z pomocy Policji, procedur dotyczących przemocy domowej i środków karnych lub cywilnych właściwych dla danej sytuacji, a nie zastępować postępowanie sądowe samowolą.

Meldunek i wymeldowanie dorosłego dziecka

Meldunek ma charakter ewidencyjny i nie tworzy prawa do lokalu. Osoba zameldowana nie staje się przez sam meldunek najemcą ani współwłaścicielem, a osoba niezameldowana może mieć tytuł prawny do mieszkania z innego źródła. W sprawie o eksmisję kluczowe jest więc to, czy dorosłe dziecko ma aktualny tytuł do korzystania z lokalu, a nie sam wpis meldunkowy.

Wymeldowanie jest osobnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez organ gminy. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ może wydać decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego albo czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Właściciel może złożyć wniosek, ale powinien przedstawić dowody, że dana osoba faktycznie nie mieszka w lokalu.

Sam pobyt dorosłego dziecka w zakładzie karnym nie zawsze wystarczy do wymeldowania. Organ administracyjny bada, czy opuszczenie lokalu ma charakter rzeczywisty i trwały, czy osoba nadal traktuje lokal jako centrum życiowe oraz czy zamierza do niego wrócić. Prawomocny wyrok eksmisyjny i faktyczne opróżnienie lokalu zwykle wzmacniają argumenty za wymeldowaniem.

Zobacz również: wymeldowanie dorosłego dziecka

Najem socjalny lokalu i wstrzymanie eksmisji

W wyroku eksmisyjnym sąd rozstrzyga również, czy osobie eksmitowanej przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego albo do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, zależnie od aktualnego brzmienia i stosowania przepisów. Jeżeli sąd przyzna takie uprawnienie, wykonanie opróżnienia lokalu może zostać wstrzymane do czasu złożenia przez gminę oferty lokalu.

Sąd bierze pod uwagę m.in. dotychczasowy sposób korzystania z lokalu, sytuację materialną i rodzinną pozwanego, stan zdrowia, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość zamieszkania w innym lokalu oraz przyczyny eksmisji. W sprawach dotyczących prywatnych mieszkań i domów trzeba dodatkowo uwzględnić art. 14 ust. 7 ustawy o ochronie praw lokatorów, który ogranicza automatyczne stosowanie katalogu osób szczególnie chronionych z art. 14 ust. 4 wobec osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego.

Jeżeli przyczyną eksmisji jest przemoc, znęcanie się nad rodziną albo rażąco naganne zachowanie uniemożliwiające wspólne zamieszkiwanie, może to istotnie wpływać na ocenę prawa do lokalu socjalnego i na możliwość wykonania wyroku. Każdorazowo sąd ocenia sytuację na dzień orzekania, a nie tylko na dzień wysłania wypowiedzenia.

Eksmisja dorosłego dziecka przebywającego w zakładzie karnym

Jeżeli dorosły syn lub córka odbywa karę pozbawienia wolności, właściciel nadal może wypowiedzieć użyczenie i wnieść pozew o eksmisję. W piśmie należy wskazać, że pozwany przebywa w zakładzie karnym, oraz podać adres tej jednostki. Warto też opisać, czy pozwany posiada rzeczy w lokalu, czy zamierza wrócić po zakończeniu kary oraz dlaczego właściciel nie godzi się na dalsze korzystanie z nieruchomości.

Pobyt w więzieniu nie oznacza automatycznego opuszczenia mieszkania w rozumieniu prawa meldunkowego i nie zastępuje wyroku eksmisyjnego. Jeżeli jednak osoba od dawna nie uczestniczy w kosztach utrzymania domu, naruszała spokój rodziny, była agresywna lub po wyjściu z zakładu karnego realnie zagraża domownikom, te okoliczności powinny zostać udokumentowane i przedstawione sądowi.

FAQ

Podsumowanie

Właściciel mieszkania lub domu może doprowadzić do wyprowadzki dorosłego dziecka, ale powinien zrobić to zgodnie z procedurą. Kluczowe jest ustalenie, czy dziecko ma jeszcze tytuł do korzystania z lokalu, wypowiedzenie użyczenia, udokumentowanie doręczenia i przygotowanie pozwu o eksmisję, jeżeli lokal nie zostanie opuszczony dobrowolnie.

Największym błędem jest działanie siłowe: wymiana zamków, wyrzucenie rzeczy albo odcięcie mediów. Takie kroki mogą utrudnić sprawę i narazić właściciela na zarzut naruszenia posiadania. Osobno należy traktować wymeldowanie, które nie zastępuje eksmisji i wymaga wykazania, że dana osoba rzeczywiście opuściła miejsce pobytu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz.U. 2001 nr 71 poz. 733
4. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - Dz.U. 2010 nr 217 poz. 1427
5. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.