Obowiązki dzieci wobec schorowanego rodzica, służebność mieszkania a rzeczywista opieka
• Data: 2026-01-15 • Autor: Katarzyna Nosal
Kilka dekad temu rodzice mojego męża darowali nam dom, z zachowaniem służebności mieszkania na swoją rzecz. Mój mąż zmarł kilka lat temu, teść również już nie żyje, natomiast teściowa wciąż mieszka w nieruchomości i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jej drugi syn mieszka niedaleko, jednak twierdzi, że opieka nad matką jest wyłącznie moim obowiązkiem. Ja zajmuję się teściową bez żadnego wsparcia i czuję się przeciążona. Notariusz poinformował mnie kiedyś, że służebność wygasła z chwilą śmierci mojego męża, ale nie wiem, czy to prawda. Czy mogę prawnie zobowiązać syna teściowej do udziału w opiece lub przynajmniej do ponoszenia jej kosztów? Co mogę zrobić?
.jpg)
Trwałość służebności mieszkania
Służebność mieszkania jest służebnością osobistą i zgodnie z art. 299 Kodeksu cywilnego wygasa najpóźniej z chwilą śmierci osoby uprawnionej, a nie z chwilą śmierci właściciela nieruchomości obciążonej.
Jeżeli uprawnionymi byli rodzice męża, to śmierć jednego z nich powoduje wygaśnięcie służebności tylko wobec tej osoby. Śmierć Pani męża nie ma żadnego wpływu na istnienie służebności.
Oznacza to, że teściowa wciąż ma pełne prawo zamieszkiwać w domu, zgodnie z treścią wpisu w księdze wieczystej.
Służebność a obowiązki opiekuńcze
Służebność mieszkania zwykle obejmuje wyłącznie możliwość korzystania z lokalu lub jego części. Nie nakłada na właściciela obowiązku utrzymania czy zapewniania opieki, w przeciwieństwie do umowy dożywocia.
Aby jednoznacznie ustalić zakres Pani obowiązków, warto sprawdzić treść wpisu w księdze wieczystej – najczęściej jednak służebność ogranicza się wyłącznie do korzystania z nieruchomości.
Obowiązek alimentacyjny dzieci wobec rodzica
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, dzieci są zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych wobec rodziców znajdujących się w niedostatku, czyli takich, którzy nie są w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb.
Znaczny stopień niepełnosprawności, niskie świadczenia i koszty leczenia zwykle świadczą o niedostatku.
Jeżeli syn teściowej odmawia pomocy, teściowa może wystąpić o:
• alimenty na swoje utrzymanie,
• obowiązek współuczestniczenia w kosztach opieki,
• a nawet o zobowiązanie do osobistej opieki, jeżeli jest to realne i uzasadnione.
Ponieważ teściowa nie jest ubezwłasnowolniona, musi samodzielnie złożyć pozew, ale może Panią upoważnić do działania w jej imieniu.
Pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej
Warto również skontaktować się z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. OPS może zapewnić m.in.:
• usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze,
• pomoc finansową,
• wsparcie asystenta rodziny lub pracownika socjalnego,
• wsparcie w uzyskaniu świadczeń pielęgnacyjnych lub dodatków.
To często realna ulga w codziennej opiece.
Podsumowanie
Służebność mieszkania teściowej nie wygasła po śmierci Pani męża, ponieważ jest związana z osobą uprawnioną, a nie właścicielem domu. Sama służebność nie nakłada na Panią obowiązku opieki. Obowiązek alimentacyjny wobec rodzica spoczywa na jego dzieciach, więc syn teściowej może zostać prawnie zobligowany do udziału w kosztach lub opiece. Dodatkowo warto skorzystać z pomocy OPS, aby odciążyć się w codziennych obowiązkach.
Przykłady
Przykład 1
Rodzic posiada służebność mieszkania, ale nie ma pieniędzy na leki. Jedno z dzieci mieszka daleko, drugie blisko. Obowiązek alimentacyjny obciąża oboje, niezależnie od odległości, więc rodzic może żądać alimentów od każdego z dzieci.
Przykład 2
Teściowa mieszka w domu synowej na podstawie służebności, ale wymaga codziennej opieki. Syn odmawia pomocy. Teściowa składa pozew o alimenty i otrzymuje świadczenie, z którego finansowana jest opiekunka.
Przykład 3
Rodzic schorowany, niesamodzielny, mieszka sam. OPS przyznaje mu usługi opiekuńcze kilka godzin dziennie, a dzieci dodatkowo finansują pozostałą część opieki na podstawie obowiązku alimentacyjnego.
Oferta porad prawnych
Jeżeli potrzebują Państwo indywidualnej analizy dokumentów lub przygotowania pisma do sądu, udzielamy profesjonalnych porad prawnych i pomagamy w prowadzeniu spraw rodzinnych, cywilnych i majątkowych. Chętnie przeprowadzimy Państwa przez cały proces.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Katarzyna Nosal
Radca prawny od 2005 roku, absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Udziela porad z prawa cywilnego, pracy oraz rodzinnego, a także z zakresu procedury cywilnej i administracyjnej. Ma wieloletnie doświadczenie w stosowaniu prawa administracyjnego i samorządowego. Ukończyła również aplikację sądową. Obecnie prowadzi własną kancelarię prawną.
.jpg "Wspólny najem mieszkania komunalnego a groźby małżonka, co zrobić w takiej sytuacji")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
Najnowsze
Zadaj pytanie »
» Obowiązki dzieci wobec schorowanego rodzica, służebność mieszkania a rzeczywista opieka
» Rura kanalizacyjna przechodzi przez moje mieszkanie, co mogę zrobić
» Wypowiedzenie umowy najmu z powodu uciążliwego sąsiada
» Wypowiedzenie umowy najmu okazjonalnego, obowiązki stron, kary umowne
» Zaległości w czynszu i brak kontaktu z najemcą
