Zespół prawników

Specjaliści z różnych dziedzin prawa

Zadaj pytanie prawnikowi

(bezpłatna wycena)

Wycena do 2 godzin

(w większości przypadków do 1 h)

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadanie pytania nic Cię nie kosztuje

Poznanie wyceny do niczego nie zobowiązuje

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Wykup mieszkania komunalnego przez osobę trzecią, jak zadbać o swoje interesy?

• Data: 2026-03-28 • Autor: Katarzyna Talkowska-Szewczyk

W mieszkaniu komunalnym mieszka dwie osoby. Pierwsza z nich jest oficjalnym najemcą i ma umowę najmu na czas nieokreślony. Druga nie jest spokrewniona, mieszka tam od 20 lat, nie ma formalnie żadnej umowy z gminą, ale uiszcza wszystkie opłaty, jak również wykonuje niezbędne remonty we własnym zakresie. Obecnie jest możliwość wykupu tego mieszkania z bonifikatą i ten nieformalny lokator chciałby za własne środki to uczynić, oczywiście za zgodą formalnego najemcy. Pytanie, jak tę operację przeprowadzić. Czy te dwie osoby powinny spisać między sobą umowę dożywocia, aby po śmierci najemcy ta druga osoba mogła nadal tam mieszkać? A może należy inaczej to zrobić? Jak nieformalny najemca powinien zabezpieczyć swoje prawa do mieszkania, skoro zostałoby ono wykupione za jego pieniądze?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Wykup mieszkania komunalnego przez osobę trzecią, jak zadbać o swoje interesy?

Charakterystyka umowy dożywocia

W pierwszej kolejności należy wskazać, że jakiekolwiek działania pomiędzy dwoma najemcami – formalnym i nieformalnym – możliwe są dopiero wówczas, gdy jedna z tych osób wykupi nieruchomość i stanie się jej właścicielem. Zgodnie bowiem z art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.):

§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

Umowa dożywocia jest to tzw. umowa o funkcji alimentacyjnej, wykorzystywana głównie w celu zapewnienia pieczy i środków utrzymania osobom starszym albo niepełnosprawnym, które w zamian za przeniesienie własności nieruchomości uzyskują szereg świadczeń, które zapewniają im byt. Dodatkowo świadczenia składające się na treść prawa dożywocia są określone bardzo szeroko i w sposób niewyczerpujący, co oznacza, że treść umowy może być rozszerzana przez strony.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Inna umowa między obecnym najemcą i nieformalnym lokatorem

Proszę mieć na uwadze, że jeżeli mieszkanie komunalne zostanie nabyte z bonifikatą, to umowa dożywocia zawarta zaraz po jego nabyciu będzie powodowała utratę bonifikaty. W tym zakresie, aby zabezpieczyć interesy tego drugiego najemcy, zasadne byłoby zawarcie umowy, w której oficjalny najemca zobowiąże się wobec tego drugiego, pod rygorem zapłaty określonej w niej kary umownej, do:

  1. wykupu nieruchomości,
  2. ustanowienia na rzecz drugiego najemcy służebności mieszkania,
  3. po upływie okresu uprawniającego do skorzystania z bonifikaty zobowiąże się do zawarcia umowy dożywocia.

Inne zabezpieczenie najemcy – zapis testamentowy

Nieformalny najemca, który ma docelowo mieszkać w tej nieruchomości, powinien podjąć wskazane działania, aby jego interesy były jak najbardziej chronione. Można jeszcze rozważyć zapis testamentowy, gdy oficjalny najemca będzie już właścicielem nieruchomości. Natomiast tutaj jeżeli nie są to osoby spokrewnione, to należy liczyć się, po pierwsze, z podatkiem od spadku, a po drugie – z potencjalną możliwością wystąpienia o wypłatę zachowku przez osoby z rodziny tego najemcy (chyba że zostanie zawarta umowa, że te osoby zrzekają się dziedziczenia).

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Przykłady

Pan Zbyszek i pan Marek – wspólne życie, brak zabezpieczeń

Pan Zbyszek od ponad 20 lat mieszka z panem Markiem w mieszkaniu komunalnym, którego najemcą jest Marek. Choć nie są spokrewnieni, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Zbyszek przez lata remontował kuchnię, wymieniał okna, opłacał czynsz. Gdy pojawiła się możliwość wykupu mieszkania z bonifikatą, zaproponował, że sfinansuje cały wykup – chciał mieć poczucie bezpieczeństwa na starość. Nie zawarli jednak żadnej umowy. Niestety, Marek zmarł nagle, nie zostawiając testamentu. Rodzina Marka przejęła nieruchomość, a Zbyszek został bez tytułu prawnego do mieszkania. Sprawa trafiła do sądu.


Pani Helena wykupuje mieszkanie, by pomóc sąsiadce

Pani Helena, formalna najemczyni mieszkania komunalnego, mieszka od lat z sąsiadką, panią Krysią, która do niej dołączyła po rozwodzie i wprowadziła się z jednym walizką. Krysia nie miała własnego lokum, ale wspólnie dzieliły rachunki i obowiązki domowe. Gdy pojawiła się opcja wykupu, Helena skorzystała z bonifikaty i wykupiła mieszkanie na siebie, jednak od razu ustanowiła na rzecz Krysi służebność mieszkania. Dzięki temu Krysia ma zagwarantowane prawo do zamieszkania tam do końca życia – nawet jeśli Helena umrze lub zdecyduje się nieruchomość sprzedać.


Bracia z wyboru – umowa na piśmie uratowała wszystko

Andrzej i Tomasz mieszkają razem od 25 lat. Formalnym najemcą jest Tomasz. Gdy gmina ogłosiła możliwość wykupu mieszkania z bonifikatą, Andrzej zaproponował, że pokryje całość, ale nie chcieli stracić ulgi. Z pomocą prawnika zawarli umowę, w której Tomasz zobowiązał się do wykupu mieszkania, a następnie do ustanowienia służebności na rzecz Andrzeja. Dodatkowo ustalili karę umowną, gdyby Tomasz nie dotrzymał warunków. Po upływie 5 lat planują zawrzeć umowę dożywocia. Wszystko jest przejrzyste i zabezpieczone.

Podsumowanie

Nieformalna obecność w mieszkaniu komunalnym nie oznacza braku praw – pod warunkiem, że zawczasu podejmie się odpowiednie kroki prawne. Wspólne ustalenia, spisane umowy i świadomość skutków podatkowych to klucz do bezpiecznego wykupu i zabezpieczenia przyszłości.

Oferta porad prawnych

Potrzebujesz pomocy przy wykupie mieszkania komunalnego, przygotowaniu umowy lub zabezpieczeniu swoich praw jako lokatora? Oferujemy profesjonalne porady prawne online oraz sporządzanie indywidualnych pism. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.

Źródła:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

rozwodowy.pl