- Nieaktualna jest podstawa z dawnej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej; obecnie stosuje się ustawę o CEIDG i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy.
- Przedsiębiorca musi mieć tytuł prawny do nieruchomości, której adres wpisuje w CEIDG jako adres do doręczeń albo stałe miejsce wykonywania działalności.
- Właściciel lokalu może złożyć wniosek o weryfikację adresu w CEIDG i przedstawić dowód własności lub inny tytuł prawny do nieruchomości.
- Samo użycie adresu nie zawsze daje podstawę do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu; konieczne jest ustalenie, czy doszło do faktycznego korzystania z nieruchomości.
- Jeżeli fałszywy wpis spowodował szkodę, właściciel może rozważyć roszczenie odszkodowawcze, ale musi wykazać szkodę, winę i związek przyczynowy.
Czy samo wpisanie cudzego adresu oznacza korzystanie z lokalu?
Zarejestrowanie działalności gospodarczej pod określonym adresem trzeba odróżnić od faktycznego władania lokalem. Jeżeli przedsiębiorca jedynie podał cudzy adres w CEIDG, a w lokalu nie prowadzi działalności, nie przyjmuje klientów, nie przechowuje rzeczy i nie zajmuje pomieszczeń, właścicielowi co do zasady trudno będzie oprzeć roszczenie o zapłatę na przepisach o wynagrodzeniu za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy przedsiębiorca faktycznie zajmuje lokal, odbiera tam korespondencję w sposób zorganizowany, przechowuje dokumenty, używa pomieszczenia jako biura albo wykorzystuje lokal do działalności. Wtedy właściciel może rozważyć roszczenia właścicielskie, w tym żądanie wydania lokalu lub zaprzestania naruszeń, a także wynagrodzenie za bezumowne korzystanie, jeżeli spełnione są przesłanki z Kodeksu cywilnego.
W opisanej sprawie kluczowe jest więc ustalenie, który lokal jest rzeczywiście używany. Jeżeli osoba przebywa i odbiera pocztę w lokalu nr 1, to właściciel tego lokalu ma najsilniejsze podstawy do działań dotyczących faktycznego korzystania z lokalu. Właściciel lokalu wskazanego wyłącznie jako adres w CEIDG powinien przede wszystkim uruchomić procedurę weryfikacji wpisu i ewentualnie dochodzić odszkodowania, jeżeli wykaże realną szkodę.
Swoboda działalności gospodarczej a aktualne przepisy CEIDG
W starszych poradach można spotkać odesłania do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ta podstawa prawna nie jest już właściwa. Obecnie kwestie adresów przedsiębiorców wpisanych do CEIDG reguluje ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy.
Do CEIDG wpisuje się między innymi adres do doręczeń oraz, jeżeli przedsiębiorca takie miejsce posiada, adres stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Przedsiębiorca wpisany do CEIDG musi posiadać tytuł prawny do nieruchomości, której adres podaje w ewidencji. Tytułem prawnym może być przykładowo własność, współwłasność, najem, użyczenie albo inna podstawa uprawniająca do korzystania z adresu.
Brak tytułu prawnego do lokalu może prowadzić do wezwań ze strony ministra właściwego do spraw gospodarki, zmiany wpisu, wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG, a także do problemów podatkowych lub organizacyjnych. Jeżeli działalność jest rzeczywiście prowadzona w mieszkaniu, warto też sprawdzić konsekwencje prowadzenia firmy pod adresem lokalu, zwłaszcza w relacjach ze wspólnotą, spółdzielnią, wynajmującym albo organami podatkowymi.
Jak właściciel może doprowadzić do zmiany albo usunięcia adresu z CEIDG?
Jeżeli osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą wpisała do CEIDG cudzy adres bez tytułu prawnego, właściciel powinien zgromadzić dowody i złożyć wniosek o podjęcie działań przez organ prowadzący CEIDG. W praktyce warto dołączyć aktualny odpis księgi wieczystej, akt notarialny, umowę najmu albo inny dokument potwierdzający tytuł prawny właściciela do lokalu oraz wydruk wpisu przedsiębiorcy z CEIDG.
Ktoś wpisał adres Twojego lokalu do CEIDG bez podstawy?
Prawnik może zweryfikować wpis i tytuł prawny przedsiębiorcy, przygotować wniosek o weryfikację adresu oraz ocenić, czy powstała szkoda uzasadnia dodatkowe roszczenia.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Po uzyskaniu informacji o braku tytułu prawnego organ może wezwać przedsiębiorcę do przedstawienia dowodu posiadania tytułu prawnego do nieruchomości albo do dokonania odpowiedniej zmiany wpisu. Termin wynikający z ustawy wynosi 7 dni od doręczenia wezwania. Jeżeli przedsiębiorca nie przedstawi tytułu prawnego i nie zmieni wpisu w zakresie adresu, organ wykreśla przedsiębiorcę z CEIDG w drodze decyzji administracyjnej.
Ustawa przewiduje także możliwość niepublikowania danych adresowych nieruchomości we wpisie przedsiębiorcy. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy sam wpis został już zmieniony albo przedsiębiorca został wykreślony, ale właściciel nie chce, aby jego adres nadal był widoczny w historii lub publicznych danych CEIDG w związku z cudzą działalnością.
Czy właściciel może żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie?
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości opiera się na założeniu, że ktoś faktycznie korzysta z cudzej rzeczy bez skutecznego tytułu prawnego. Sam wpis adresu w ewidencji, bez zajmowania lokalu i bez realnego używania go do prowadzenia działalności, zwykle nie wystarczy do dochodzenia takiego wynagrodzenia.
Jeżeli jednak przedsiębiorca faktycznie włada lokalem, używa go jako biura, magazynu, punktu odbioru korespondencji lub miejsca świadczenia usług, sytuacja może być inna. Właściciel może wtedy powoływać się na przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące ochrony własności oraz roszczeń wobec posiadacza w złej wierze. Wysokość wynagrodzenia ustala się zwykle według rynkowej wartości korzystania z podobnego lokalu w danym czasie.
W sprawach granicznych trzeba oddzielić trzy elementy: sam wpis w CEIDG, faktyczne odbieranie korespondencji oraz rzeczywiste korzystanie z lokalu. Każdy z tych elementów może mieć inne konsekwencje prawne i wymaga innych dowodów.
Odszkodowanie za podanie nieprawdziwego adresu
Jeżeli fałszywy adres w CEIDG wyrządził właścicielowi szkodę, możliwe jest rozważenie roszczenia odszkodowawczego. Podstawą może być zarówno ogólna odpowiedzialność deliktowa z art. 415 Kodeksu cywilnego, jak i szczególna zasada z ustawy o CEIDG, zgodnie z którą osoba fizyczna wpisana do CEIDG ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem nieprawdziwych danych, jeżeli dane te podlegały wpisowi na jej wniosek.
W praktyce właściciel musi wykazać nie tylko bezprawność wpisu, lecz także konkretną szkodę i związek przyczynowy. Szkodą mogą być na przykład koszty korespondencji, konieczność wyjaśniania spraw z urzędami lub kontrahentami, utrudnienia w korzystaniu z lokalu, dodatkowe opłaty albo inne realne i udokumentowane straty. Sam dyskomfort związany z tym, że adres widnieje w CEIDG, może nie wystarczyć do zasądzenia odszkodowania.
Co zrobić krok po kroku?
- Sprawdź aktualny wpis przedsiębiorcy w CEIDG i zapisz albo wydrukuj potwierdzenie, że wskazano adres Twojego lokalu.
- Ustal, czy przedsiębiorca faktycznie korzysta z lokalu, czy tylko podał adres w ewidencji.
- Zgromadź dokument potwierdzający Twój tytuł prawny do nieruchomości, na przykład odpis księgi wieczystej albo akt własności.
- Wezwij przedsiębiorcę do zaprzestania posługiwania się adresem i do zmiany wpisu w CEIDG.
- Złóż do CEIDG wniosek o weryfikację braku tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej we wpisie przedsiębiorcy.
- Jeżeli poniosłeś szkodę, udokumentuj ją i rozważ osobne wezwanie do zapłaty oraz pozew cywilny.
Powiązane zagadnienia:
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, dlaczego w podobnych sprawach najważniejsze jest ustalenie, czy doszło tylko do błędnego wpisu adresu, czy także do faktycznego korzystania z lokalu.
Pan Adam zauważył, że w CEIDG obca osoba podała adres jego mieszkania jako adres do doręczeń. Przedsiębiorca nigdy nie był najemcą lokalu i nie prowadził tam działalności. W tej sytuacji Pan Adam powinien złożyć wniosek o weryfikację wpisu i dołączyć dokument potwierdzający własność. Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie będzie trudne, jeżeli nie da się wykazać faktycznego korzystania z mieszkania.
Pani Barbara wynajęła lokal mieszkalny znajomemu, ale umowa nie pozwalała na prowadzenie działalności gospodarczej. Najemca przyjmował w mieszkaniu klientów, przechowywał dokumenty firmy i podał lokal jako stałe miejsce wykonywania działalności. W takim przypadku właściciel może rozważyć zarówno działania wobec wpisu w CEIDG, jak i roszczenia wynikające z umowy najmu oraz z faktycznego korzystania z lokalu w sposób przekraczający zgodę właściciela.
Właściciel lokalu przez kilka miesięcy otrzymywał pisma z urzędu skarbowego i od kontrahentów przedsiębiorcy, który bez zgody podał jego adres w CEIDG. Musiał kilkukrotnie wyjaśniać sprawę i poniósł udokumentowane koszty wysyłki pism. W takiej sytuacji można rozważyć żądanie naprawienia szkody, ale wysokość roszczenia powinna wynikać z konkretnych rachunków, dowodów i opisanych utrudnień.
FAQ
Czy przedsiębiorca może wpisać w CEIDG adres mieszkania bez zgody właściciela?
Nie powinien tego robić. Przedsiębiorca musi mieć tytuł prawny do nieruchomości, której adres podaje w CEIDG jako adres do doręczeń albo stałe miejsce wykonywania działalności. Tytułem może być na przykład własność, najem, użyczenie lub zgoda właściciela wynikająca z innego stosunku prawnego.
Czy właściciel może sam usunąć cudzy adres z CEIDG?
Właściciel nie edytuje samodzielnie wpisu przedsiębiorcy, ale może złożyć wniosek o weryfikację braku tytułu prawnego do nieruchomości. Po procedurze organ może wezwać przedsiębiorcę do wykazania tytułu prawnego albo zmiany wpisu, a w razie braku reakcji wykreślić przedsiębiorcę z CEIDG.
Czy za samo używanie adresu należy się czynsz albo wynagrodzenie?
Nie zawsze. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie zwykle wymaga faktycznego korzystania z lokalu. Jeżeli doszło tylko do nieprawdziwego wpisu adresu, właściwsze może być zgłoszenie sprawy do CEIDG i ewentualne roszczenie odszkodowawcze, jeśli właściciel wykaże konkretną szkodę.
Jakie dowody warto przygotować?
Najważniejsze są: wydruk wpisu z CEIDG, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu, korespondencja kierowana do przedsiębiorcy, pisemne wezwania, informacje od zarządcy budynku, zdjęcia, notatki z odbioru przesyłek oraz dane świadków. Im bardziej sprawa dotyczy zapłaty, tym ważniejsze są dowody konkretnej szkody lub faktycznego korzystania z lokalu.
Czy te same zasady dotyczą spółki wpisanej do KRS?
Nie w pełni. Procedura opisana w artykule dotyczy przede wszystkim przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wpisaną do CEIDG. Jeżeli cudzym adresem posługuje się spółka wpisana do KRS, trzeba zastosować inne działania, w tym korespondencję do spółki, zgłoszenia do właściwego sądu rejestrowego lub roszczenia cywilne zależne od okoliczności.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
- Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, w szczególności art. 5, art. 16, art. 17 i art. 32.
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, w szczególności art. 222, art. 224, art. 225 i art. 415.
- Biznes.gov.pl, informacje dla przedsiębiorców dotyczące adresów działalności i tytułu prawnego do lokalu.
