Kategoria: Mieszkanie spółdzielcze

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z mieszkaniem spółdzielczym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wypłata udziałów zmarłego członka spółdzielni

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 2018-10-10

Jesteśmy spółdzielnią usługowo-produkcyjną (dawniej spółdzielnia kółek rolniczych). Niedawno zmarł członek spółdzielni i jego małżonka chciała wypłacić jego udziały (170 zł). Z tego, co wiemy od małżonki, to przed śmiercią swój majątek przepisał na dzieci, a na nią najprawdopodobniej nic nie jest odpisane. Po śmierci nie było sprawy spadkowej. Na jakiej podstawie możemy jej wypłacić udziały? Oczywiście hemy te udziały jak najszybciej wypłacić, żeby zamknąć sprawę, jednak nie wiemy, na jakiej podstawie mamy to wypłacić, żeby to było zgodne z przepisami. 

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń

»Wybrane opinie klientów

Szczegolowa i szybka odpowiedz, w tym wszystkie dodatkowe pytania. Polecam
Irena, lekarka
Odpowiedź na pytanie wraz z dopytaniem była wyczerpująca i trafiająca w sedno sprawy.Znakomity serwis , szybka odpowiedź która zmieniłamój pogląd na sprawę. Bardzo polecam.
Robert, rzemieslnik
Bardzo dziękuję za rzeczową i wyczerpującą odpowiedź.
Bożena
Dziękuję bardzo za rzetelne i przydatne odpowiedzi na wszystkie moje pytania. Polecam ePorady24 każdemu, kto potrzebuje fachowej pomocy. Bardzo ważnym elementem jest to, że można zadawać wiele dodatkowych pytań w cenie ustalonej na początku, która jest naprawdę przystępna. W trakcie mojej sprawy nasuwało mi się mnóstwo pytań, które wysyłałam i za każdym razem otrzymywałam szybką, jasną odpowiedź. 
Aneta
Jestem zadowolona z tej opinii. W sposób szeroki i konkretny zostało opisane i wyjaśnione całe zdarzenie.
Elżbieta, 65 lat

Podstawę prawną związaną z funkcjonowaniem tzw. funduszu udziałowego w spółdzielni reguluje ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze. Zgodnie z art. 16 ustawy warunkiem przyjęcia na członka jest złożenie deklaracji, która powinna zawierać m.in. ilość zadeklarowanych udziałów, dane dotyczące wkładów, jeżeli statut ich wnoszenie przewiduje, a także inne dane przewidziane w statucie.

W myśl ustawy członek może rozporządzać swoimi roszczeniami do spółdzielni o wypłatę udziałów oraz o zwrot wkładów lub o wypłatę ich równowartości ze skutecznością od dnia, w którym roszczenia te stały się wymagalne, w każdym wypadku od dnia wymagalności. Jak stanowi art. 21 ustawy: „Członek spółdzielni nie może przed ustaniem członkostwa żądać zwrotu wpłat dokonanych na udziały (nie dotyczy to jednak wpłat przekraczających ilość udziałów, których zadeklarowania wymaga statut obowiązujący w chwili żądania zwrotu). Zwrot tych wpłat nie może nastąpić przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego za rok, w którym członek wystąpił z żądaniem oraz w wypadku, gdy jego udziały zostały przeznaczone na pokrycie strat spółdzielni (art. 19 § 2). Sposób i termin zwrotu określa statut”.

Ustaniem członkostwa – obok innych zdarzeń prawnych – jest śmierć członka spółdzielni Art. 16 § 3 stanowi, że członek może w deklaracji lub w odrębnym pisemnym oświadczeniu złożonym spółdzielni wskazać osobę, której spółdzielnia obowiązana jest po jego śmierci wypłacić udziały. Prawo z tego tytułu nie należy do spadku.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Z kolei zgodnie z art. 16a Prawa spółdzielczego spadkobierca zmarłego członka spółdzielni dziedziczy udziały, jeżeli jest członkiem spółdzielni lub złożył deklarację przystąpienia do spółdzielni. Jeżeli spadkobierców jest więcej niż jeden, powinni oni wskazać jednego spośród siebie, który uzyskuje prawo do udziałów, chyba że podzielą oni udziały między tych spadkobierców, którzy złożyli deklarację przystąpienia do spółdzielni. Spółdzielnia nie może odmówić przyjęcia w poczet członków spadkobierców dziedziczących udziały, jeżeli odpowiadają oni wymogom określonym w statucie.

W wyroku z dnia 16 czerwca 2015 r. (sygn. akt K 25/12) Trybunał Konstytucyjny potwierdził prawa spadkobierców do dziedziczenia po zmarłym członku spółdzielni w całej rozciągłości – w przypadku śmieci jednego z członków spółdzielni wszystkie jego udziały przechodzą na spadkobierców i przepisy pozwalają na to, by dopiero po śmieci krewnego mogli oni wstąpić do spółdzielni, spadkobiercy przejmują udziały po zmarłym, a nie tylko wartość tych udziałów. Nadto sędziowie podkreślili, że jest możliwy podział spadkowy udziałów spółdzielni i z prawa dziedziczenia mogą skorzystać wszyscy spadkobiercy zmarłego członka spółdzielni, a nie tylko jedna osoba. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego art. 16a Prawa spółdzielczego stanowi szczególną regulację, albowiem pozwala na wstąpienie spadkobiercy lub spadkobierców członka spółdzielni – na zasadzie wyjątku – w prawa związane z udziałami w spółdzielni, które przysługiwały spadkodawcy, jeżeli spadkobierca jest członkiem danej spółdzielni lub do niej przystąpi. Ustawodawca, dodając do Prawa spółdzielczego zaskarżony przepis, poszerzył zatem zakres uprawnień spadkobierców członków spółdzielni, które dotychczas – według zasad ogólnych – ograniczały się jedynie do roszczenia o zwrot wartości udziałów przysługujących spadkodawcy. Jak podkreślił Trybunał, art. 16a Prawa spółdzielczego określa prawo podlegające dziedziczeniu; krąg osób, które mogą odziedziczyć to prawo, a także przesłanki dziedziczenia.

Trybunał zwrócił jednocześnie uwagę na fakt, że każda spółdzielnia – w granicach prawa – może swobodnie określić warunki członkostwa, które odpowiadają jej specyfice. Jeżeli spadkobiercy nie zdecydują się na złożenie deklaracji członkowskiej albo nie będą spełniać kryteriów uzyskania członkostwa, to na zasadach ogólnych uzyskają jedynie roszczenie o wypłatę wartości udziałów spadkodawcy.

Mając na uwadze powyższy wyrok TK oraz przepis art. 16 § 3 prawa spółdzielczego w zw. z art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego („Nie należą jednak do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego czy są one spadkobiercami”), należy stwierdzić, iż udziały członkowskie nie wchodzą w skład spadku po zmarłym członku, gdy zgodnie z dyspozycja tego przepisu wskazał on osobę, jakiej te udziały należy przekazać. A więc, gdy takiej dyspozycji nie uczynił, to zgodnie z przepisem art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego z chwilą śmierci prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na jego spadkobierców.

Skoro małżonka zmarłego członka nie jest osobą, której zgodnie z dyspozycja art. 16 § 3 należałoby wypłacić równowartość udziałów, to spółdzielnia powinna je wypłacić spadkobiercom zmarłego członka dysponującym postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie spadku bądź notarialnym poświadczeniem dziedziczenia.

Zgodnie z art. 29 § 1 Prawa spółdzielczego roszczenia o wypłatę udziałów, udziału w nadwyżce bilansowej oraz z tytułu zwrotu wkładów albo ich równowartości pieniężnej ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat. Termin przedawnienia liczyć należy od dnia wymagalności. Natomiast art. 26 § 1 ustawy stanowi, iż udział byłego członka wypłaca się na podstawie zatwierdzonego sprawozdania finansowego za rok, w którym członek przestał należeć do spółdzielni. Sposób i terminy wypłaty określa statut.

Tak więc roszczenie o wypłatę udziałów staje się wymagalne dopiero po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za rok, w którym członek przestał należeć do spółdzielni i po upływie terminu określonego przez statut. Przepisy te mają odpowiednie zastosowanie także do innych osób, które nabyły uprawnienia do żądania wypłaty udziałów w drodze czynności prawnej czy też z mocy ustawy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z mieszkaniem spółdzielczym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Zadaj pytanie »