Zamiana mieszkania komunalnego a zameldowanie dorosłego dziecka

Zamiana mieszkania komunalnego a osoby zameldowane w lokalu

Zamiana mieszkania komunalnego na mniejsze odbywa się według zasad ustalonych przez daną gminę. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów nakłada na gminę obowiązek tworzenia warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, ale szczegółowe kryteria najmu i zamiany lokali określa uchwała rady gminy.

W praktyce urząd bada przede wszystkim:

• kto jest stroną umowy najmu,
• kto faktycznie zamieszkuje w lokalu,
• ile osób tworzy gospodarstwo domowe,
• czy lokal jest zbyt duży lub zbyt kosztowny dla najemców,
• czy wobec lokalu nie istnieją zaległości czynszowe,
• czy proponowana zamiana odpowiada normom powierzchniowym i zasadom obowiązującym w danej gminie.

Samo zameldowanie dorosłych dzieci w mieszkaniu komunalnym nie oznacza jeszcze, że są one najemcami. Jeżeli umowa najmu została zawarta wyłącznie z rodzicami, to najemcami pozostają rodzice. Pełnoletnie dziecko może być osobą zameldowaną albo osobą faktycznie wspólnie zamieszkującą, ale nie staje się automatycznie współnajemcą tylko dlatego, że jest zameldowane w lokalu.

Na początku warto też odróżnić zwykłą zamianę lokalu od sytuacji, w której rodzina chce podzielić zajmowany lokal albo uzyskać osobne lokale. Takie przypadki są rozpatrywane według lokalnych zasad i mogą wymagać odrębnej procedury. Zobacz również: rozkwaterowanie i zamiana.

Czy zameldowanie syna blokuje zamianę mieszkania?

Co do zasady samo zameldowanie syna w mieszkaniu komunalnym nie powinno automatycznie blokować zamiany lokalu. Meldunek jest czynnością ewidencyjną. Potwierdza określony stan administracyjny, ale sam przez się nie tworzy prawa najmu, nie daje tytułu prawnego do lokalu i nie przesądza o tym, gdzie dana osoba faktycznie mieszka.

Urząd może jednak pytać o sytuację syna, ponieważ liczba osób faktycznie zamieszkujących lokal ma znaczenie przy ocenie potrzeb mieszkaniowych. Jeżeli syn od dłuższego czasu mieszka z żoną w innym lokalu i nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego, warto wyjaśnić to we wniosku o zamianę. Gmina może oczekiwać oświadczeń o faktycznym miejscu pobytu, składzie gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających sytuację rodziny.

Nie ma natomiast ogólnej zasady, że przy zamianie mieszkania komunalnego wszystkie osoby zameldowane w dotychczasowym lokalu są automatycznie wymeldowywane. Wymeldowanie następuje albo przez zgłoszenie samej osoby, albo w trybie administracyjnym, jeżeli osoba opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. W takim postępowaniu organ bada faktyczne opuszczenie lokalu, a nie tylko samą zamianę mieszkania.

Miejsce zamieszkania a zameldowanie

Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że liczą się dwa elementy: faktyczne przebywanie oraz zamiar traktowania danego miejsca jako centrum spraw życiowych.

Miejsce zamieszkania różni się od zameldowania. Meldunek służy ewidencji ludności, natomiast nie rozstrzyga samodzielnie o prawie do lokalu. Dlatego w sprawach mieszkaniowych urząd może badać, gdzie dana osoba rzeczywiście mieszka, gdzie pracuje, gdzie prowadzi gospodarstwo domowe i z którym miejscem jest faktycznie związana. Więcej o tej różnicy opisuje temat: meldunek a prawo do lokalu.

W orzecznictwie przyjmuje się, że o miejscu zamieszkania decyduje rzeczywisty związek osoby z daną miejscowością. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, wskazał, że potrzebne jest zarówno faktyczne przebywanie, jak i zamiar stałego pobytu.

Czasowy meldunek syna u żony

Jeżeli syn zamelduje się czasowo u żony na okres dłuższy niż 3 miesiące, nie powinno to samo w sobie blokować wniosku rodziców o zamianę mieszkania komunalnego. Przeciwnie, może potwierdzać, że jego centrum życiowe znajduje się czasowo poza mieszkaniem rodziców. Trzeba jednak pamiętać, że urząd może oceniać całość sytuacji, a nie sam dokument meldunkowy.

Znaczenie mogą mieć zwłaszcza następujące okoliczności:

• czy syn rzeczywiście mieszka u żony albo w wynajmowanym mieszkaniu,
• czy pozostawił w mieszkaniu rodziców swoje rzeczy i korzysta z lokalu na co dzień,
• czy prowadzi z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe,
• czy zamierza wrócić do mieszkania komunalnego,
• czy żona ma własny tytuł prawny do lokalu albo tylko mieszka u rodziców,
• jakie wymagania przewiduje uchwała mieszkaniowa danej gminy.

Sam fakt, że żona syna nie jest właścicielką domu swoich rodziców, nie przesądza jeszcze o wyniku sprawy. Dla gminy istotniejsze może być to, czy małżonkowie faktycznie mają gdzie mieszkać i czy nie tworzą już wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami najemcami.

Starania o mniejsze mieszkanie komunalne

Wniosek o zamianę mieszkania komunalnego na mniejsze najczęściej uzasadnia się nadmierną powierzchnią lokalu, zbyt wysokimi kosztami utrzymania, zmianą sytuacji rodzinnej, stanem zdrowia, wiekiem najemców albo potrzebą dostosowania lokalu do aktualnych możliwości finansowych. Jeżeli dzieci są już dorosłe i faktycznie mieszkają poza lokalem, może to przemawiać za tym, że obecne mieszkanie jest za duże dla najemców.

W staraniach się o mieszkanie warto opisać rzeczywisty skład gospodarstwa domowego, a także wskazać, że zamiana ma służyć racjonalnemu korzystaniu z zasobu gminy. Przydatne może być też sprawdzenie, jak wygląda procedura zamiany lokalu, ponieważ gminy często wymagają konkretnych formularzy, oświadczeń i zgód.

Do wniosku zwykle warto przygotować:

• kopię umowy najmu,
• oświadczenie o osobach faktycznie zamieszkujących lokal,
• informację o osobach zameldowanych, ale mieszkających poza lokalem,
• oświadczenia dorosłych dzieci o ich faktycznym miejscu pobytu,
• dokumenty potwierdzające dochody, jeżeli wymaga tego gmina,
• zaświadczenie o braku zaległości czynszowych, jeżeli jest wymagane,
• uzasadnienie potrzeby zamiany na lokal mniejszy.

Czy urząd może żądać wymeldowania syna?

Urząd może pytać o osoby zameldowane i faktycznie zamieszkujące w lokalu, ale samo żądanie wymeldowania syna jako warunku każdej zamiany wymagałoby podstawy w konkretnych przepisach lokalnych i w okolicznościach sprawy. Nie można z góry przyjąć, że dorosłe dziecko musi zostać wymeldowane tylko dlatego, że rodzice chcą zamienić lokal.

Jeżeli syn faktycznie opuścił mieszkanie i mieszka gdzie indziej, powinien dopełnić obowiązku meldunkowego zgodnie z rzeczywistym miejscem pobytu. Jeżeli natomiast nadal traktuje mieszkanie rodziców jako swoje centrum życiowe, sprawa może być bardziej złożona. Wtedy gmina może uznać, że syn nadal powinien być brany pod uwagę przy ocenie potrzeb mieszkaniowych rodziny.

Najbezpieczniej nie opierać wniosku wyłącznie na meldunku. Lepiej jasno wyjaśnić, kto faktycznie mieszka w lokalu i kto będzie mieszkał w lokalu po zamianie. Pozwala to ograniczyć ryzyko zarzutu, że we wniosku podano niepełne informacje.

FAQ

Podsumowanie

Zameldowanie pełnoletniego dziecka w mieszkaniu komunalnym nie oznacza automatycznie, że ma ono prawo do lokalu ani że zamiana mieszkania będzie niemożliwa. Dla gminy ważniejsze jest to, kto jest najemcą, kto faktycznie mieszka w lokalu i jakie są realne potrzeby mieszkaniowe gospodarstwa domowego.

Jeżeli syn mieszka z żoną poza lokalem rodziców, warto przedstawić tę okoliczność wprost we wniosku o zamianę. Meldunek czasowy u żony może potwierdzać faktyczny pobyt poza mieszkaniem komunalnym, ale nie zastąpi rzetelnego wyjaśnienia sytuacji rodzinnej. Przed złożeniem wniosku należy sprawdzić lokalną uchwałę mieszkaniową, ponieważ szczegółowe warunki zamiany zależą od gminy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz.U. 2001 nr 71 poz. 733
3. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - Dz.U. 2010 nr 217 poz. 1427
4. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.